(नवी दिल्ली)
देशभरात आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स (AI) क्षेत्रातील नोकऱ्यांची मागणी झपाट्याने वाढत असताना बाजारात उपलब्ध असलेल्या अनेक प्रशिक्षण कार्यक्रमांबाबत धक्कादायक माहिती समोर आली आहे. नैसकॉम आणि इंडीड यांच्या संयुक्त ‘रीस्किलिंग अँड टेक हायरिंग रिपोर्ट’नुसार, सध्या उपलब्ध असलेल्या सुमारे 70 टक्के AI कोर्सेस रोजगारक्षम कौशल्ये देण्यात अपयशी ठरत आहेत.
अहवालानुसार, देशातील एकूण नोकरीच्या रिक्त जागांपैकी सुमारे 14 टक्के जागांसाठी थेट AI कौशल्यांची मागणी केली जात आहे. त्यामुळे AI, जनरेटिव्ह AI, मशीन लर्निंग आणि LLM इंजिनिअरिंगशी संबंधित कोर्सेसची संख्या मोठ्या प्रमाणात वाढली आहे. मात्र, यातील अनेक कोर्सेस केवळ प्रमाणपत्र देण्यापुरते मर्यादित असल्याचा दावा करण्यात आला आहे.
कंपन्यांना पदवीपेक्षा कौशल्ये महत्त्वाची
तंत्रज्ञान क्षेत्रातील अनेक कंपन्या आता चार वर्षांच्या पदवीची वाट पाहण्याऐवजी 3 ते 6 महिन्यांच्या फास्ट-ट्रॅक प्रशिक्षणातून तयार झालेल्या उमेदवारांना प्राधान्य देत आहेत. मात्र, तज्ज्ञांच्या मते केवळ प्रमाणपत्र पुरेसे नसून उमेदवाराकडे किमान 3 ते 4 लाइव्ह आणि सार्वजनिकरीत्या उपलब्ध प्रोजेक्ट्सचा पोर्टफोलिओ असणे आवश्यक आहे.
‘100% जॉब गॅरंटी’च्या दाव्यांमागचे वास्तव
इंडियन स्टाफिंग फेडरेशनच्या कार्यकारी संचालक सुचिता दत्ता यांच्या मते, ‘100% नोकरीची हमी’ देणाऱ्या अनेक संस्थांच्या जाहिरातींमध्ये अनेक अटी दडलेल्या असतात. यात कमी वेतन, अनिवार्य उपस्थिती, विशिष्ट ठिकाणी स्थलांतर आणि इतर बंधने समाविष्ट असू शकतात. त्यामुळे विद्यार्थ्यांनी अशा दाव्यांची काळजीपूर्वक पडताळणी करणे आवश्यक आहे.
AI कौशल्यांना मोठा वेतन लाभ
AI कौशल्ये असलेल्या उमेदवारांना रोजगार बाजारात मोठा फायदा मिळत आहे. अहवालानुसार, AI कौशल्यांची मागणी असलेल्या नोकऱ्यांमध्ये सरासरी वेतन प्रीमियम मागील वर्षीच्या 25 टक्क्यांवरून वाढून आता 56 टक्क्यांपर्यंत पोहोचला आहे. विशेषतः Generative AI, LLM Engineering आणि MLOps या क्षेत्रांमध्ये मध्यम अनुभव असलेल्या व्यावसायिकांना वार्षिक 18 ते 35 लाख रुपयांपर्यंत पॅकेज मिळत असल्याचे अहवालात नमूद करण्यात आले आहे.
कोणते कोर्सेस टिकतील?
तज्ज्ञांच्या मते AI शिक्षणाचे दोन भाग आहेत.
- टूल-आधारित कौशल्ये: ChatGPT किंवा विशिष्ट AI टूल वापरणे शिकवणारे अल्पकालीन कोर्सेस वेगाने बदलणाऱ्या तंत्रज्ञानामुळे लवकर अप्रासंगिक ठरू शकतात.
- मूलभूत कौशल्ये: डेटा साक्षरता, AI नैतिकता, समस्या सोडविण्याची क्षमता, AI सिस्टीम डिझाइन आणि विश्लेषणात्मक विचार यांसारखी कौशल्ये पुढील अनेक वर्षे महत्त्वाची राहतील.
एंट्री-लेव्हल नोकऱ्यांवर AI चा परिणाम
अहवालानुसार, AI मुळे एंट्री-लेव्हल नोकऱ्यांवर सर्वाधिक परिणाम होत आहे. सुरुवातीच्या स्तरावरील भरतीमध्ये महिन्या-दर-महिना 23 टक्के आणि वर्ष-दर-वर्ष 44 टक्के घट नोंदवली गेली आहे. विशेषतः सॉफ्टवेअर टेस्टिंग, बेसिक कस्टमर सपोर्ट आणि ज्युनियर कोडिंगसारख्या भूमिकांमध्ये AI चा प्रभाव अधिक जाणवत आहे.
तज्ज्ञांच्या मते, भविष्यात केवळ प्रमाणपत्र नव्हे तर प्रत्यक्ष प्रोजेक्ट्स, समस्या सोडविण्याची क्षमता आणि AI च्या मूलभूत तत्त्वांचे ज्ञान असलेल्या उमेदवारांनाच रोजगार बाजारात अधिक संधी मिळणार आहेत.
