(मुंबई)
भारतीय रेल्वे आपल्या तिकीट बुकिंग प्रणालीत मोठा आणि ऐतिहासिक बदल करण्याच्या तयारीत आहे. ऑगस्ट महिन्यापासून सध्याची पॅसेंजर रिझर्व्हेशन सिस्टीम (PRS) टप्प्याटप्प्याने बंद करून नवीन अत्याधुनिक PRS प्रणाली लागू केली जाणार आहे. ही प्रणाली 1986 पासून वापरात असलेल्या जुन्या तंत्रज्ञानाची जागा घेणार आहे.
रेल्वे मंत्रालयाचा उद्देश तिकीट बुकिंग प्रक्रिया अधिक वेगवान, सुरक्षित आणि प्रवासी-अनुकूल करणे हा आहे. नवीन प्रणालीमुळे एकाच वेळी मोठ्या प्रमाणावर तिकिटे हाताळणे शक्य होणार असून डिजिटल बुकिंगचा अनुभवही अधिक सुलभ होणार आहे. रेल्वे मंत्री अश्विनी वैष्णव यांनी रेल्वे भवन येथे या प्रकल्पाचा आढावा घेतला असून संक्रमण काळात प्रवाशांना कोणताही त्रास होणार नाही याची काळजी घेण्याचे निर्देश अधिकाऱ्यांना दिले आहेत.
1986 ची जुनी प्रणाली होणार बंद
सध्याची PRS प्रणाली जवळपास चार दशकांपासून कार्यरत आहे. मात्र तंत्रज्ञानातील मर्यादांमुळे त्यात मोठे अपग्रेड झाले नव्हते. नवीन प्रणाली पूर्णपणे आधुनिक डिजिटल आर्किटेक्चरवर आधारित असेल. भारतीय रेल्वेने 2002 मध्ये ऑनलाइन तिकीट बुकिंग सुरू केले होते. सध्या 88 टक्क्यांहून अधिक तिकीट बुकिंग डिजिटल माध्यमातून होत आहे.
RailOne ॲपचा वाढता वापर
रेल्वेच्या डिजिटल सेवांचा भाग म्हणून सुरू करण्यात आलेल्या RailOne ॲपला मोठा प्रतिसाद मिळत आहे. जुलै 2025 मध्ये लाँच झालेल्या या ॲपने आतापर्यंत 3.5 कोटी डाउनलोड्सचा टप्पा पार केला आहे. या ॲपद्वारे तिकीट बुकिंग, रद्दीकरण, ट्रेन लाईव्ह स्टेटस, प्लॅटफॉर्म माहिती आणि तक्रार नोंदणी अशा सुविधा उपलब्ध आहेत. दररोज सुमारे 9.29 लाख तिकिटे या माध्यमातून बुक केली जात आहेत.
AI फीचरमुळे वेटिंग तिकीटचा अंदाज अधिक अचूक
नवीन PRS प्रणालीतील सर्वात महत्त्वाचे वैशिष्ट्य म्हणजे AI आधारित वेटिंग लिस्ट प्रेडिक्शन. या सुविधेमुळे प्रवाशांना त्यांच्या तिकीटाच्या कन्फर्म होण्याची शक्यता आधीच समजू शकते. रेल्वेच्या माहितीनुसार, या AI प्रणालीची अचूकता 53 टक्क्यांवरून वाढून 94 टक्क्यांपर्यंत पोहोचली आहे. यामुळे प्रवाशांना प्रवासाचे नियोजन अधिक सोपे झाले आहे. ऑगस्टपासून ही नवीन प्रणाली सुरू झाल्यानंतर भारतीय रेल्वेची तिकीट बुकिंग व्यवस्था अधिक वेगवान, स्मार्ट आणि विश्वासार्ह होणार आहे.
