चिनी शास्त्रज्ञांनी पश्चिम सीमेजवळील शिनजियांग (Xinjiang) या स्वायत्त प्रदेशातील डोंगराळ भागात एक महत्त्वपूर्ण भौगोलिक शोध लावला आहे. प्राथमिक अंदाजांनुसार, शिनजियांगच्या पश्चिम कुनलुन (Kunlun) पर्वतरांगांमध्ये सापडलेला हा सोन्याचा साठा तब्बल 1,000 टनांपेक्षा जास्त असू शकतो. ही माहिती या संशोधनात सहभागी असलेल्या ज्येष्ठ भूगर्भशास्त्रज्ञ हे फुबाओ (He Fubao) यांनी ‘Acta Geoscientica Sinica’ या जर्नलमध्ये प्रसिद्ध केलेल्या संशोधन पत्रातून समोर आली आहे.
हा शोध अत्यंत महत्त्वाचा ठरत आहे, कारण एका वर्षाच्या आत चीनमध्ये आढळलेला हा तिसरा मोठा सोन्याचा साठा आहे. याआधी लिओनिंग आणि हुनान या प्रांतांमध्ये मोठे साठे सापडले होते. जगातील ज्ञात बहुतेक सोन्याचे साठे काहीशे टन क्षमतेचे असताना, चीनने अल्प कालावधीतच हजार टन क्षमतेचे अनेक साठे शोधले, यामुळे जागतिक खनिज क्षेत्राचे लक्ष चीनकडे वेधले गेले आहे. चीनकडे सध्या अंदाजे 3,000 टन सोन्याचा साठा असल्याचे म्हटले जाते. हा साठा रशिया आणि ऑस्ट्रेलियातील अप्रमाणित खाणसाठ्यांच्या तुलनेत केवळ एक चतुर्थांश असल्याचे तज्ज्ञ सांगतात.
प्रगत तंत्रज्ञानामुळे शक्य झाला शोध
चीनच्या या यशामागे अत्याधुनिक तंत्रज्ञानाचा मोठा वाटा आहे. चिनी भूगर्भशास्त्रज्ञांनी विकसित केलेल्या काही प्रमुख तंत्रज्ञानांमध्ये — कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) आधारित खनिज विश्लेषण प्रणाली, जगातील सर्वात शक्तिशाली भू-आधारित रडार प्रणाली आणि अत्यंत संवेदनशील खनिज शोध उपग्रह कारणीभूत ठरले आहेत. या साधनांच्या मदतीने केवळ चीनमध्येच नव्हे, तर पश्चिम आणि मध्य आफ्रिकेतील अनेक नवीन सोन्याचे साठे ओळखणे शक्य होणार आहे.
कुनलुन पर्वत — पौराणिक आणि भूगर्भीय महत्त्व
कुनलुन पर्वतरांगांचे चीनी संस्कृतीत विशेष स्थान आहे. प्राचीन चिनी पौराणिक कथांमध्ये त्याला “दैवी पर्वत” मानले गेले असून, ग्रीक पौराणिक कथांतील माउंट ऑलिंपसशी त्याची तुलना केली जाते. ‘द क्लासिक ऑफ माउंटन्स अँड सीज’ या प्राचीन ग्रंथात कुनलुनला पृथ्वीचे केंद्र आणि सर्व खजिन्यांचे भांडार म्हणून वर्णन केले आहे.
सुमारे २,१०० वर्षांपूर्वी, नैऋत्य शिनजियांगमधील ‘ड्रॅगन-आकाराच्या’ पर्वतरांगांमुळे प्रभावित होऊन, हान सम्राट वू यांनी या पर्वतरांगांना “कुनलुन” हे अधिकृत नाव दिले. आधुनिक भूगर्भशास्त्र देखील पुष्टी करते की युरेशियन खंडाचे भौगोलिक केंद्र शिनजियांगमध्येच आहे आणि हा प्रदेश जेडसारख्या मौल्यवान खनिजांनी समृद्ध आहे.
आतापर्यंत प्राचीन कथांमधील “कुनलुन सोन्याने भरलेला आहे” या दंतकथेला कोणताही वैज्ञानिक पुरावा नव्हता. मात्र, आता या ताज्या शोधामुळे त्या दंतकथेला भौगोलिक आधार मिळाल्याचे मानले जात आहे.
