(मुंबई / वृत्तसंस्था)
वारंवार वाहतुकीचे नियम मोडणाऱ्या वाहनचालकांवर आता अधिक कठोर कारवाई करण्याची केंद्र सरकारची तयारी सुरू आहे. वाहन परवान्याशी थेट जोडलेली श्रेणीबद्ध गुणाधारित पद्धत (ग्रेडेड पॉइंट्स-बेस्ड सिस्टीम) लवकरच लागू करण्याचा सरकारचा विचार असल्याची माहिती केंद्रीय रस्ते वाहतूक आणि महामार्ग मंत्री नितीन गडकरी यांनी दिली. या प्रस्तावित व्यवस्थेमुळे वारंवार वाहतूक नियमांचे उल्लंघन करणाऱ्या चालकांवर कारवाई करणे अधिक सुलभ होणार असून, ठराविक मर्यादेपेक्षा जास्त गुण जमा झाल्यास संबंधित चालकाचा वाहन परवाना निलंबित किंवा कायमस्वरूपी रद्द केला जाणार आहे.
‘सोसायटी ऑफ इंडियन ऑटोमोबाईल मॅन्युफॅक्चरर्स’ (सियाम)च्या ६६व्या वार्षिक संमेलनात बोलताना नितीन गडकरी यांनी प्रस्तावित यंत्रणेची माहिती दिली. वाहतूक नियमांचे उल्लंघन करणाऱ्या चालकांच्या नोंदी अधिक प्रभावीपणे ठेवण्यासाठी ही प्रणाली महत्त्वाची ठरणार आहे. नियमभंगाची नोंद थेट संबंधित वाहनचालकाच्या परवान्याशी जोडली जाणार असून, प्रत्येक उल्लंघनानुसार ठराविक गुण वजा केले जाण्याची तरतूद या प्रणालीत असणार आहे.
प्रस्तावित गुणाधारित व्यवस्थेनुसार, वाहनचालकाकडून वाहतुकीच्या नियमांचे उल्लंघन झाल्यास त्याची अधिकृत नोंद केली जाईल. त्यानुसार चालकाच्या परवान्यावर निश्चित गुणांची कपात केली जाईल. वारंवार नियमभंग झाल्यास ही गुणांची कपात वाढत जाईल. ठराविक मर्यादेपेक्षा अधिक गुण जमा झाल्यानंतर संबंधित चालकाचा परवाना निलंबित करण्याचा किंवा परिस्थितीनुसार कायमस्वरूपी रद्द करण्याचा अधिकार संबंधित विभागाला दिला जाऊ शकतो, असे गडकरी यांनी सांगितले.
या व्यवस्थेचा उद्देश केवळ नियम तोडणाऱ्या चालकांवर कारवाई करणे एवढाच नसून, वाहनचालकांमध्ये वाहतूक नियमांचे पालन करण्याची शिस्त निर्माण करणे हा आहे. वारंवार नियमांचे उल्लंघन करणाऱ्या चालकांवर कठोर कारवाई झाल्यास रस्त्यांवरील बेशिस्त वाहनचालकांना आळा बसण्यास मदत होईल. परिणामी, राज्यातील तसेच देशातील रस्ते अपघातांचे प्रमाण कमी करण्याच्या प्रयत्नांना चालना मिळण्याची अपेक्षा आहे.
‘बीएस-४’ वाहनांसाठी उत्सर्जन नियंत्रणाचे नवे उपकरण
दरम्यान, जुन्या ‘बीएस-४’ वाहनांमधून होणाऱ्या घातक उत्सर्जनावर नियंत्रण मिळवण्यासाठीही सरकारकडून नवीन उपाययोजना करण्यात येत असल्याचे गडकरी यांनी सांगितले. सुमारे ४ ते ५ हजार रुपये किमतीचे नवीन उत्सर्जन नियंत्रण उपकरण विकसित करण्यात आले असून, त्याच्या चाचण्या यशस्वी झाल्याची माहिती त्यांनी दिली.
हे उपकरण जुन्या ‘बीएस-४’ वाहनांमध्ये बसविल्यानंतर त्या वाहनांमधून होणारे उत्सर्जन ‘बीएस-६’ वाहनांच्या पातळीपर्यंत कमी होण्याची अपेक्षा आहे. जुन्या वाहनांमधून होणारे प्रदूषण कमी करण्यासाठी हे उपकरण उपयुक्त ठरू शकते, अशी सरकारची अपेक्षा आहे.
नियम पाळणाऱ्या वाहनचालकांनाही मिळणार फायदा
वाहतूक नियमांचे सातत्याने पालन करणाऱ्या आणि स्वच्छ नोंद असलेल्या वाहनचालकांसाठीही प्रोत्साहनाची तरतूद करण्याचा विचार करण्यात आला आहे. जबाबदारीने वाहन चालवणाऱ्या परवानाधारकांना विमा कंपन्यांकडून विशेष सवलती मिळण्याची शक्यता आहे.
ज्या वाहनचालकांच्या परवान्यावरील नोंदी स्वच्छ असतील, त्यांना विमा प्रीमियममध्ये सवलत किंवा अन्य स्वरूपाचे फायदे देण्याचा विचार केला जाऊ शकतो. मात्र, या प्रोत्साहनाचे नेमके स्वरूप काय असेल, याबाबत अद्याप स्पष्ट माहिती देण्यात आलेली नाही.
एकीकडे वारंवार वाहतूक नियमांचे उल्लंघन करणाऱ्यांवर गुणाधारित कारवाई करून परवाना निलंबित किंवा रद्द करण्याची तरतूद, तर दुसरीकडे नियमांचे काटेकोर पालन करणाऱ्या चालकांना प्रोत्साहन देण्याची शक्यता, अशा दुहेरी पद्धतीने वाहतूक शिस्त अधिक प्रभावी करण्याचा सरकारचा प्रयत्न असल्याचे गडकरी यांच्या वक्तव्यातून स्पष्ट झाले.
