(नवी दिल्ली / वृत्तसंस्था)
शिक्षण आणि रोजगाराचा प्रश्न देशभरात चर्चेचा विषय बनला असताना, तरुणांच्या रोजगारक्षमतेबाबत महत्त्वाची आकडेवारी समोर आली आहे. ‘इंडिया स्किल रिपोर्ट २०२६’नुसार, युवकांच्या रोजगारक्षमतेच्या बाबतीत उत्तर प्रदेश देशात अव्वल ठरला आहे. त्यानंतर महाराष्ट्र आणि कर्नाटकचा क्रमांक लागतो. केरळ आणि दिल्ली यांनीही पहिल्या पाचमध्ये स्थान मिळवले आहे. अहवालानुसार, उत्तर प्रदेशातील तरुणांची रोजगारक्षमता ७८.६४ टक्के आहे. महाराष्ट्र ७५.४२ टक्क्यांसह दुसऱ्या, कर्नाटक ७३.८५ टक्क्यांसह तिसऱ्या, केरळ ७२.१६ टक्क्यांसह चौथ्या आणि दिल्ली ७१.२५ टक्क्यांसह पाचव्या क्रमांकावर आहे.
भारताची रोजगारक्षमता ५६.३५ टक्क्यांवर
‘इंडिया स्किल रिपोर्ट २०२६’नुसार भारताची सरासरी रोजगारक्षमता ५६.३५ टक्क्यांवर पोहोचली आहे. २०२५ मध्ये हा आकडा ५४.८१ टक्के होता. म्हणजेच एका वर्षात देशाच्या एकूण रोजगारक्षमतेत वाढ झाली आहे. हा अहवाल ‘ग्लोबल एम्प्लॉयबिलिटी टेस्ट’मध्ये सहभागी झालेल्या एक लाखांहून अधिक उमेदवारांच्या माहितीवर तसेच सात प्रमुख उद्योग क्षेत्रांकडून मिळालेल्या प्रतिसादावर आधारित असल्याचे नमूद करण्यात आले आहे.
‘सर्वाधिक नोकऱ्या’ नव्हे, तर तरुणांची रोजगारक्षमता
या क्रमवारीचा अर्थ संबंधित राज्यात सर्वाधिक नोकऱ्या उपलब्ध आहेत, असा होत नाही. ही क्रमवारी तरुण उमेदवार नोकरीसाठी किती तयार आहेत, त्यांच्याकडे आवश्यक कौशल्ये किती आहेत आणि उद्योगांच्या अपेक्षा पूर्ण करण्याची त्यांची क्षमता किती आहे, हे दर्शवते. त्यामुळे उत्तर प्रदेश पहिल्या क्रमांकावर असल्याचा अर्थ तेथे देशातील सर्वाधिक रोजगार उपलब्ध आहेत असा होत नाही. मात्र, तेथील तरुणांची रोजगारासाठीची तयारी आणि कौशल्यक्षमता तुलनेने अधिक असल्याचे अहवालातून दिसून येते.
२२ ते २५ वयोगटातील तरुण सर्वाधिक रोजगारक्षम
वयोगटानुसार पाहिल्यास २२ ते २५ वर्षे वयोगटातील तरुणांची रोजगारक्षमता सर्वाधिक ७५.७ टक्के नोंदवण्यात आली आहे. त्यानंतर २६ ते २९ वयोगटातील तरुणांची रोजगारक्षमता ७१.७९ टक्के, तर १८ ते २१ वयोगटातील तरुणांची रोजगारक्षमता ७१.३८ टक्के आहे.
संगणक विज्ञान आणि IT पदवीधरांना सर्वाधिक मागणी
तंत्रज्ञानाशी संबंधित शिक्षण घेतलेल्या तरुणांना रोजगाराच्या बाजारपेठेत अधिक मागणी असल्याचे अहवालातून स्पष्ट झाले आहे. संगणक विज्ञान पदवीधरांची रोजगारक्षमता ८० टक्के असून, ही सर्वाधिक आहे. माहिती तंत्रज्ञान क्षेत्रातील पदवीधरांची रोजगारक्षमता ७८ टक्के आहे. यानंतर इन्स्ट्रुमेंटेशन अभियांत्रिकी ७७ टक्के, इलेक्ट्रॉनिक्स आणि कम्युनिकेशन अभियांत्रिकी ७५ टक्के आणि मेकॅनिकल अभियांत्रिकी ६३ टक्के अशी रोजगारक्षमता नोंदवण्यात आली आहे.
AI, डेटा ॲनालिटिक्स आणि सायबरसुरक्षेला वाढती मागणी
बदलत्या रोजगार बाजारपेठेत कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI), डेटा ॲनालिटिक्स, क्लाउड कम्प्युटिंग आणि सायबरसुरक्षा यांसारख्या तांत्रिक कौशल्यांना वाढती मागणी असल्याचे अहवालात नमूद करण्यात आले आहे. याशिवाय डिजिटल स्किल्स, गिग इकॉनॉमी आणि घरून काम करण्याच्या संधींमध्येही वाढ होत असल्याचे चित्र या अहवालातून समोर येते.
एकूणच, पारंपरिक पदवीसोबतच आधुनिक तांत्रिक कौशल्ये आत्मसात करणाऱ्या तरुणांना भविष्यातील रोजगार बाजारपेठेत अधिक संधी मिळण्याची शक्यता या अहवालातून अधोरेखित होते.
