भारतीय सैन्याला नवे लष्करप्रमुख! जनरल धीरज सेठ यांनी स्वीकारला पदभार, चार दशकांची गौरवशाली कारकीर्द

(नवी दिल्ली)

भारतीय सैन्याच्या नेतृत्वात महत्त्वपूर्ण बदल झाला असून जनरल धीरज सेठ यांनी आज (मंगळवारी) भारतीय लष्कराचे (Chief of Army Staff – COAS) 31 वे लष्करप्रमुख म्हणून पदभार स्वीकारला. सुमारे 13 लाख सैनिकांच्या विशाल भारतीय सैन्याची धुरा आता त्यांच्या खांद्यावर आली आहे. सीमांवरील वाढती सुरक्षा आव्हाने, आधुनिक युद्धाचे बदलते स्वरूप आणि आत्मनिर्भर संरक्षण व्यवस्थेच्या दिशेने भारताची वाटचाल अशा महत्त्वाच्या टप्प्यावर त्यांनी ही जबाबदारी स्वीकारली आहे.

यापूर्वी लष्करप्रमुख असलेले जनरल उपेंद्र द्विवेदी यांनी तब्बल 40 वर्षांच्या गौरवशाली सेवेनंतर मंगळवारी निवृत्ती स्वीकारली. त्यांच्या उत्तराधिकारी म्हणून जनरल धीरज सेठ यांची नियुक्ती करण्यात आली आहे.

पश्चिम सीमेवरील दोन महत्त्वाच्या कमांडचे नेतृत्व
राष्ट्रीय संरक्षण अकादमी (NDA), खडकवासला येथील माजी विद्यार्थी असलेल्या जनरल धीरज सेठ यांची डिसेंबर 1986 मध्ये आर्मर्ड कॉर्प्समध्ये नियुक्ती झाली होती. लष्करप्रमुख होण्यापूर्वी त्यांनी व्हाइस चीफ ऑफ आर्मी स्टाफ म्हणून जबाबदारी सांभाळली होती.

आर्मी कमांडर म्हणून त्यांनी जयपूरस्थित साउथ वेस्टर्न कमांड तसेच पुणेस्थित सदर्न कमांडचे जनरल ऑफिसर कमांडिंग-इन-चीफ म्हणून नेतृत्व केले. पश्चिम सीमेवरील या दोन महत्त्वाच्या ऑपरेशनल कमांडचे नेतृत्व करण्याचा दुर्मिळ मान त्यांना मिळाला आहे.

चार दशकांचा समृद्ध लष्करी अनुभव
जवळपास 40 वर्षांच्या सेवाकाळात जनरल सेठ यांनी ऑपरेशनल, धोरणात्मक नियोजन, क्षमता विकास आणि संस्थात्मक व्यवस्थापन या सर्व क्षेत्रांत उल्लेखनीय कामगिरी केली आहे. भारतीय लष्कराचे आधुनिकीकरण, भविष्यातील युद्धासाठी आवश्यक क्षमता विकसित करणे आणि दीर्घकालीन धोरणात्मक नियोजनात त्यांनी महत्त्वाची भूमिका बजावली आहे.

‘ऑपरेशन सिंदूर’मध्ये प्रभावी नेतृत्व
1 एप्रिल रोजी व्हाइस चीफ ऑफ आर्मी स्टाफ होण्यापूर्वी त्यांनी पुण्यातील सदर्न कमांडचे नेतृत्व केले. त्यांच्या नेतृत्वाखाली ‘ऑपरेशन सिंदूर’ दरम्यान या कमांडने उच्च दर्जाची ऑपरेशनल सज्जता राखली होती. त्यांनी वाळवंटी भागात आर्मर्ड रेजिमेंट, पश्चिम सीमेवर आर्मर्ड ब्रिगेड तसेच जम्मू-काश्मीरमध्ये दहशतवादविरोधी दलाचे नेतृत्व केले आहे. विविध भौगोलिक आणि संघर्षग्रस्त भागांतील त्यांच्या अनुभवामुळे ते भारतीय सैन्यातील अनुभवी आणि सक्षम अधिकारी म्हणून ओळखले जातात.

सुदर्शन चक्र कोअरपासून दिल्ली एरियापर्यंत महत्त्वाच्या जबाबदाऱ्या
लेफ्टनंट जनरल म्हणून त्यांनी भारतीय लष्कराच्या प्रमुख स्ट्राइक फॉर्मेशनपैकी ‘सुदर्शन चक्र कोअर’चे नेतृत्व केले. त्यानंतर ‘जनरल ऑफिसर कमांडिंग, दिल्ली एरिया’ म्हणून त्यांनी अनेक राष्ट्रीय आणि आंतरराष्ट्रीय लष्करी कार्यक्रमांचे यशस्वी नियोजन आणि व्यवस्थापन केले.

देश-विदेशातील प्रतिष्ठित लष्करी शिक्षण
व्यावसायिक लष्करी शिक्षणातही जनरल सेठ यांनी सातत्याने उत्कृष्ट कामगिरी केली आहे. त्यांनी हायर कमांड कोर्स, नॅशनल डिफेन्स कॉलेजचा अभ्यासक्रम पूर्ण केला असून फ्रान्समधील पॅरिस येथे प्रतिष्ठित कमांड अँड स्टाफ कोर्सही यशस्वीरीत्या पूर्ण केला आहे. त्यामुळे आधुनिक युद्धनीती, तंत्रज्ञान आणि जागतिक सुरक्षा विषयांवरील त्यांचे ज्ञान अधिक व्यापक मानले जाते.