(वॉशिंग्टन)
जगातील सर्वात महत्त्वाच्या सागरी व्यापारमार्गांपैकी एक असलेल्या होर्मुझच्या सामुद्रधुनीत सिंगापूरच्या ध्वजांकित मालवाहू जहाजावर झालेल्या ड्रोन हल्ल्यामुळे मध्यपूर्वेतील तणाव पुन्हा वाढला आहे. या घटनेमुळे अमेरिका-इराण युद्धविराम करारावर प्रश्नचिन्ह निर्माण झाले असून जागतिक तेलबाजारातही मोठी खळबळ उडाली आहे.
होर्मुझच्या सामुद्रधुनीत गुरुवारी ‘एव्हर लव्हली’ या सिंगापूरच्या ध्वजांकित मालवाहू जहाजावर आत्मघाती ड्रोनद्वारे हल्ला झाल्याची माहिती समोर आली आहे. या हल्ल्यासाठी इराणच्या इस्लामिक रिव्होल्युशनरी गार्ड कॉर्प्सला जबाबदार धरले जात असून, जहाजाचे नुकसान झाले असले तरी कोणतीही जीवितहानी झालेली नाही.
हे जहाज इतर चार व्यापारी जहाजांच्या ताफ्याचे नेतृत्व करत असताना पश्चिमेकडून आलेल्या ड्रोनने जहाजाच्या उजव्या बाजूला धडक दिल्याचे सांगितले जात आहे. युके मेरीटाइम ट्रेड ऑपरेशन्सनेही ओमानच्या दाहित बंदरापासून सुमारे ७.५ सागरी मैल अंतरावर एका जहाजावर अज्ञात वस्तूने हल्ला झाल्याची नोंद केली आहे.
हल्ल्याच्या काही तासांपूर्वी इराणने या भागातून प्रवास करणाऱ्या जहाजांना केवळ ‘तेहरानने मंजूर केलेल्या मार्गाचा’ वापर करण्याचा इशारा दिला होता. ओमानच्या हद्दीतून जाणारा मार्ग असुरक्षित असल्याचा दावा करत जहाजांनी थेट इराणी नौदलाशी समन्वय साधावा, असेही इराणने म्हटले होते.
तेलाच्या किमतीत वाढ
होर्मुझ सामुद्रधुनीतून जगातील सुमारे २० टक्के कच्च्या तेलाची वाहतूक होते. त्यामुळे या हल्ल्यानंतर जागतिक ऊर्जा बाजारात अस्थिरता निर्माण झाली आहे. ब्रेंट क्रूड आणि वेस्ट टेक्सास इंटरमिजिएट (WTI) या दोन्ही तेलाच्या किमतीत सुमारे २ टक्क्यांची वाढ झाली असून ब्रेंट क्रूडचा दर प्रति बॅरल ७५ डॉलरपर्यंत पोहोचल्याचे सांगितले जात आहे.
बचाव मोहीम तात्पुरती स्थगित
आंतरराष्ट्रीय सागरी सुरक्षेशी संबंधित बचाव मोहीम तात्पुरती स्थगित करण्यात आल्याची माहिती समोर आली आहे. खलाशांच्या सुरक्षिततेला सर्वोच्च प्राधान्य देत परिस्थिती सामान्य होईपर्यंत पुढील निर्णय घेतला जाणार असल्याचे अधिकाऱ्यांनी स्पष्ट केले आहे.
अमेरिका-इराण करारावर प्रश्नचिन्ह
१७ जून रोजी अमेरिका आणि इराण यांच्यात होर्मुझ सामुद्रधुनी खुली ठेवण्यासाठी ६० दिवसांचा युद्धविराम करार झाल्याचे सांगितले जात होते. मात्र या ताज्या घटनेमुळे त्या कराराच्या भवितव्याबाबत अनिश्चितता निर्माण झाली आहे. अमेरिकेचे परराष्ट्रमंत्री मार्को रुबियो यांनीही अरब देशांच्या नेत्यांशी या घडामोडींवर चर्चा सुरू केली आहे.
इस्रायलबाबत इराणचा इशारा
दरम्यान, शेजारील देशांच्या हवाई हद्दीत इस्रायली लष्करी विमानांच्या हालचाली इराणच्या राष्ट्रीय सुरक्षेसाठी धोका असल्याचा दावा करत इराणने तीव्र इशारा दिला आहे. अमेरिका इस्रायलवर नियंत्रण ठेवण्यात अपयशी ठरल्यास इराण स्वतःच्या सुरक्षेसाठी आवश्यक ती कारवाई करेल, असे इस्लामिक रिव्होल्युशनरी गार्ड कॉर्प्सने म्हटले आहे.
