(नवी दिल्ली)
निवडणूक आयोगाने देशातील १० राज्यांमधील राज्यसभेच्या २४ जागांसाठी निवडणूक कार्यक्रम जाहीर केला असून, या जागांसाठी येत्या १८ जून रोजी मतदान होणार आहे. उमेदवारी अर्ज दाखल करण्याची अंतिम तारीख ८ जून निश्चित करण्यात आली आहे. संबंधित जागांवरील विद्यमान सदस्यांचा कार्यकाळ २१ जून ते १९ जुलैदरम्यान संपुष्टात येणार आहे.
या निवडणुकीत काँग्रेसचे राष्ट्रीय अध्यक्ष मल्लिकार्जुन खर्गे, काँग्रेसचे ज्येष्ठ नेते दिग्विजय सिंह तसेच माजी पंतप्रधान एच. डी. देवेगौडा यांच्यासह २४ विद्यमान खासदारांचा कार्यकाळ पूर्ण होत आहे. त्यामुळे या निवडणुकांकडे राजकीय वर्तुळाचे विशेष लक्ष लागले आहे.
आंध्र प्रदेश, गुजरात आणि कर्नाटक या राज्यांमध्ये प्रत्येकी चार जागांसाठी निवडणूक होणार आहे. मध्य प्रदेश आणि राजस्थानमध्ये प्रत्येकी तीन जागांसाठी मतदान होईल. झारखंडमध्ये दोन जागांसाठी निवडणूक होणार असून, मणिपूर, मेघालय, अरुणाचल प्रदेश आणि मिझोराम या राज्यांमध्ये प्रत्येकी एका जागेसाठी मतदान पार पडणार आहे.
राज्यसभा निवडणूक प्रक्रिया कशी असते?
राज्यसभा निवडणूक प्रक्रिया लोकसभा निवडणुकांपेक्षा वेगळी असते. राज्यसभेचे सदस्य थेट जनतेकडून निवडले जात नाहीत, तर संबंधित राज्यांतील आमदारांकडून त्यांची निवड केली जाते. त्यामुळे ही अप्रत्यक्ष निवडणूक मानली जाते.
राज्यसभा हे संसदेमधील स्थायी सभागृह आहे. त्यामुळे लोकसभेसारखे संपूर्ण सभागृह एकाचवेळी विसर्जित होत नाही. दर दोन वर्षांनी राज्यसभेतील एक-तृतीयांश सदस्य निवृत्त होतात आणि त्यांच्या जागांसाठी निवडणुका घेतल्या जातात. राज्यसभेच्या एकूण २४५ जागा आहेत. त्यापैकी २३३ सदस्यांची निवड राज्य विधानसभांमार्फत केली जाते, तर १२ सदस्यांची नियुक्ती राष्ट्रपतींकडून केली जाते.
राज्यसभा निवडणुकीत उमेदवाराच्या विजयासाठी आवश्यक मतांची संख्या ही संबंधित राज्यातील आमदारांची एकूण संख्या आणि उपलब्ध जागांच्या आधारे निश्चित केली जाते. मतदान प्रक्रियेत आमदारांच्या मतांना विशिष्ट मूल्य असते.
राज्यनिहाय निवृत्त होणारे सदस्य
आंध्र प्रदेश (४ जागा)
अयोध्या रामी रेड्डी
अल्लापरिमल नाथवानी
पिल्ली सुभाषचंद्र बोस
सना सतीश बाबू
गुजरात (४ जागा)
रामभाई हरजीभाई मोकारिया
अमीन नरहरी हिराभाई
गोहिल शक्तीसिंहजी हरिचंद्रसिंहजी
रमिला बेचरभाई बारा
कर्नाटक (४ जागा)
नारायण कोरगप्पा
इराणा काडादी
एच. डी. देवेगौडा
मल्लिकार्जुन खर्गे
मध्य प्रदेश (३ जागा)
जॉर्ज कुरियन
दिग्विजय सिंह
सुमेरसिंग सोळंकी
राजस्थान (३ जागा)
नीरज डांगी
राजेंद्र गेहलोत
रवनीत सिंग
झारखंड (२ जागा)
दीपक प्रकाश
शिबू सोरेन (आसन रिक्त)
मणिपूर (१ जागा)
महाराजा सनाजाओबा लेशेम्बा
मेघालय (१ जागा)
वानवेरॉय खारलुखी
अरुणाचल प्रदेश (१ जागा)
नाबाम रेबिया
मिझोराम (१ जागा)
के. वनलालवेना
