महागाईचा स्फोट: एलपीजी सिलिंडर ३ हजार पार, लघु उद्योजक अडचणीत

(नवी दिल्ली / मुंबई)

देशाला महागाईचा आणखी एक मोठा फटका बसला असून 1 मेपासून व्यावसायिक एलपीजी सिलिंडरच्या दरात मोठी वाढ करण्यात आली आहे. तेल विपणन कंपन्यांनी 19 किलो वजनाच्या व्यावसायिक गॅस सिलिंडरच्या किंमतीत तब्बल 993 रुपयांची वाढ केल्याने हा सिलिंडर आता 3 हजार रुपयांच्या पुढे गेला आहे. या दरवाढीचा सर्वाधिक फटका हॉटेल, रेस्टॉरंट, खानावळी, कॅटरिंग व्यवसाय आणि लघु उद्योजकांना बसणार आहे. याशिवाय 5 किलो वजनाच्या लहान सिलिंडरच्या दरातही 261 रुपयांची वाढ झाली आहे. हा सिलिंडर प्रामुख्याने स्थलांतरित कामगार वापरत असल्याने त्यांच्यावरही महागाईचा ताण वाढणार आहे.

दरवाढीमागील कारणे काय?

आंतरराष्ट्रीय बाजारातील कच्च्या तेलाच्या किमतींमध्ये झालेली वाढ ही या दरवाढीमागील प्रमुख कारण मानली जात आहे. Hormuz Strait (होर्मुझ सामुद्रधुनी) परिसरातील तणाव, तसेच Iran (इराण), United States (अमेरिका) आणि Israel (इस्रायल) यांच्यातील संघर्षामुळे जागतिक स्तरावर तेलपुरवठ्यावर परिणाम झाला आहे. अमेरिकेचे माजी राष्ट्राध्यक्ष Donald Trump (डोनाल्ड ट्रम्प) यांनी इराणविरोधात केलेल्या वक्तव्यांमुळे आणि नौदल हालचालींमुळे कच्च्या तेलाच्या किमती प्रति बॅरल 126 डॉलर्सपर्यंत पोहोचल्या. याचा थेट परिणाम भारतासारख्या आयात-आधारित देशांवर होत आहे.

घरगुती एलपीजी सिलिंडरचे दर सध्या स्थिर ठेवण्यात आले असले तरी व्यावसायिक गॅस महागल्याने बाहेर खाण्याचे दर वाढण्याची शक्यता आहे. हॉटेल, ढाबे, फूड स्टॉल आणि कॅटरिंग सेवा महाग होणार असल्याने त्याचा अप्रत्यक्ष फटका सामान्य ग्राहकांनाही बसणार आहे.

इंधन दर आणि निवडणूक राजकारण

अलीकडेच झालेल्या West Bengal Assembly Election (पश्चिम बंगाल विधानसभा निवडणूक) पार्श्वभूमीवर इंधन दरवाढीचा मुद्दा पुन्हा चर्चेत आला आहे. काँग्रेस नेते Rahul Gandhi (राहुल गांधी) यांनी मतदानानंतर दरवाढ होईल असा इशारा दिला होता. दरम्यान, मतदान संपल्यानंतर काही दिवसांतच व्यावसायिक गॅस दर वाढल्याने राजकीय चर्चा रंगल्या आहेत.

केंद्र सरकारने पूर्वी उत्पादन शुल्कात कपात करून दिलासा देण्याचा प्रयत्न केला होता. मात्र, आंतरराष्ट्रीय बाजाराशी जोडलेल्या इंधन दरांमुळे जागतिक चढ-उतारांचा परिणाम देशांतर्गत दरांवर होत आहे. तज्ज्ञांच्या मते, आंतरराष्ट्रीय बाजारात दर वाढले की देशात तातडीने वाढ केली जाते; मात्र दर कमी झाल्यावर त्याचा फायदा ग्राहकांपर्यंत पोहोचण्यास विलंब होतो.

सध्या पेट्रोल, डिझेल आणि घरगुती गॅसचे दर स्थिर असले तरी जागतिक परिस्थिती पाहता ते किती काळ स्थिर राहतील, याबाबत अनिश्चितता आहे. 4 मे रोजी पाच राज्यांच्या निवडणुकीचे निकाल जाहीर होणार असून त्यानंतर इंधन दरांबाबत पुढील निर्णय होण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे.