रेग्युलर ब्लड टेस्ट का आवश्यक? जाणून घ्या महत्त्वाच्या रक्ततपासण्या आणि त्यांचे आरोग्य फायदे

नियमित ब्लड टेस्ट (Blood Test) करणं हा तुमच्या एकूण आरोग्यावर लक्ष ठेवण्याचा अत्यंत महत्त्वाचा आणि प्रभावी मार्ग आहे. वयानुसार शरीरात होणारे बदल, लपलेल्या आरोग्य समस्या आणि भविष्यात उद्भवू शकणारे आजार यांचा अंदाज ब्लड टेस्टमुळे वेळेत येऊ शकतो. त्यामुळे योग्य वेळी उपचार घेऊन गंभीर आजार टाळणं शक्य होतं.

ब्लड टेस्ट तुमच्या शरीरातील विविध अवयव कसे काम करत आहेत, पोषणमूल्यांची कमतरता आहे का, संसर्ग किंवा दीर्घकालीन आजारांची सुरुवात झाली आहे का, याची स्पष्ट माहिती देते. म्हणूनच चांगले आरोग्य टिकवण्यासाठी आणि आजार टाळण्यासाठी रेग्युलर हेल्थ चेकअप आणि ब्लड टेस्ट करणं तज्ज्ञांकडून सुचवलं जातं.

महत्त्वाच्या ब्लड टेस्ट कोणत्या?

1) संपूर्ण रक्त गणना (CBC – Complete Blood Count)

ही सर्वात मूलभूत आणि महत्त्वाची रक्ततपासणी आहे. यामध्ये रक्तातील प्रमुख पेशींची पातळी तपासली जाते, जसे की

• लाल रक्तपेशी (RBCs)

• पांढऱ्या रक्तपेशी (WBCs)

• प्लेटलेट्स

• हिमोग्लोबिन

• हेमॅटोक्रिट

• सरासरी कॉर्पस्क्युलर व्हॉल्यूम (MCV)

CBC चाचणीमुळे काय कळते?
रक्ताची कमतरता, लोहाची किंवा व्हिटॅमिन B6/B12 ची कमतरता, संसर्गाची चिन्हे, सूज, हृदयरोगाचा धोका याबाबत माहिती मिळते.

2) इलेक्ट्रोलाइट्स पॅनेल

या चाचणीत शरीरातील महत्त्वाच्या खनिजांचे प्रमाण तपासले जाते, त्यामध्ये

• सोडियम

• पोटॅशियम

• मॅग्नेशियम

• क्लोराइड

यामध्ये असंतुलन आढळल्यास डिहायड्रेशन, कुपोषण, मूत्रपिंडाचे विकार किंवा हार्मोनल असंतुलन यांचे संकेत मिळू शकतात.

3) यकृत कार्य चाचणी (Liver Function Test – LFT)

यकृताच्या आरोग्यासाठी ही चाचणी अत्यंत आवश्यक आहे. यामध्ये

• अल्ब्युमिन

• अल्कलाइन फॉस्फेटेस (ALP)

• अॅलानाइन एमिनोट्रान्सफरेज (ALT)

• एस्पार्टेट एमिनोट्रान्सफरेज (AST)

• बिलीरुबिन

या घटकांची पातळी वाढलेली असल्यास फॅटी लिव्हर, हिपॅटायटीस, सिरोसिस यांसारख्या आजारांचा धोका दर्शवू शकते.

4) लिपिड पॅनेल (Cholesterol Test)

हृदयाच्या आरोग्यासाठी ही चाचणी फार महत्त्वाची मानली जाते. यात

• HDL (चांगले कोलेस्टेरॉल)

• LDL (वाईट कोलेस्टेरॉल)

• ट्रायग्लिसराइड्स

• एकूण कोलेस्टेरॉल

या पातळ्यांवरून हृदयरोग, स्ट्रोक आणि रक्तवाहिन्यांचे आजार यांचा धोका समजतो.

5) थायरॉईड फंक्शन टेस्ट

थायरॉईड ग्रंथी योग्यरित्या कार्य करते का हे तपासण्यासाठी ही चाचणी केली जाते. यात

• T3 (ट्रायओडोथायरोनिन)

• T4 (थायरॉक्सिन)

• TSH (थायरॉईड स्टिम्युलेटिंग हार्मोन)

या हार्मोन्समध्ये बिघाड असल्यास वजन वाढणे किंवा घटणे, थकवा, हृदयाचे ठोके वाढणे, हार्मोनल असंतुलन यांसारख्या समस्या उद्भवू शकतात.

6) मधुमेह तपासणी (Diabetes Panel)

मधुमेह ओळखण्यासाठी आणि नियंत्रणात आहे का हे पाहण्यासाठी खालील चाचण्या केल्या जातात

• उपाशी रक्तातील साखर

• जेवणानंतर रक्तातील साखर

• HbA1c

HbA1c टेस्ट मागील ३ महिन्यांतील साखरेची सरासरी पातळी दर्शवते आणि प्रीडायबिटीज ओळखण्यासही मदत करते.

7) आवश्यक पोषक तत्वांच्या चाचण्या

शरीराच्या योग्य कार्यासाठी खालील पोषक तत्वे अत्यंत आवश्यक आहेत

• लोह (Iron)

• व्हिटॅमिन D

• व्हिटॅमिन B12

• मॅग्नेशियम

या घटकांची कमतरता असल्यास अशक्तपणा, हाडे ठिसूळ होणे, थकवा, वेदना आणि पडण्याचा धोका वाढू शकतो. वेळेवर तपासणी करून पूरक उपचार घेतल्यास हे धोके टाळता येतात.

निष्कर्ष

रेग्युलर ब्लड टेस्ट म्हणजे केवळ आजार झाल्यावरची तपासणी नाही, तर आजार होण्यापूर्वीची खबरदारी आहे. नियमित आरोग्य तपासणी केल्यास लपलेल्या समस्या वेळेत समजतात आणि दीर्घकालीन आरोग्य चांगले राखता येते. त्यामुळे डॉक्टरांच्या सल्ल्याने ठराविक काळानंतर ब्लड टेस्ट करणं प्रत्येकासाठी आवश्यक आहे.