(कोच्ची)
केरळनंतर आता पश्चिम बंगालमध्येही ‘ब्रेन-ईटिंग अमीबा’चे नवे रुग्ण समोर येत असून, आरोग्य यंत्रणा सतर्क झाली आहे. नेग्लेरिया फाउलेरीमुळे होणाऱ्या प्रायमरी अमीबिक मेनिंगोएन्सेफलायटिस (PAM) या आजारामुळे मृत्यूचे प्रमाण अत्यंत जास्त असल्याने, पाण्यातील दूषितता आणि हवामान बदल या दोन्हींचे गांभीर्य लक्षात घेण्याची मागणी तज्ज्ञांकडून वाढत आहे.
आरोग्य मंत्रालयाच्या माहितीनुसार, 2025 मधील 170 नोंदलेल्या रुग्णांपैकी 42 जणांचा मृत्यू झाला असून, केरळमधील किनारी भागात रुग्णसंख्या वाढण्याचे मुख्य कारण उबदार पाण्याचे वाढते तापमान असल्याचे सांगण्यात येत आहे. वैज्ञानिकांच्या मते, पाण्याचे तापमान वाढले की नेग्लेरिया फाउलेरीचे अस्तित्व आणि वाढण्याचा वेग अधिक तीव्र होतो.
केरळ सरकार अलर्ट मोडवर; जलस्रोतांची तपासणी सुरू
आरोग्य खात्याने पर्यटनस्थळे, जलतलाव, सार्वजनिक स्नानगृह आणि जलतरण तलावांची तपासणी सुरू केली आहे. पाण्यातील मायक्रोबियल दूषितता तपासण्यासाठी विशेष पथके नियुक्त करण्यात आली असून, पाण्याचे तापमान, pH स्तर आणि जैविक दूषिततेचा मागोवा घेण्यासाठी स्वतंत्र यंत्रणा उभारली जात आहे. स्थानिक प्रशासनाने नागरिकांना नैसर्गिक जलस्रोतांमध्ये पोहताना सावधगिरी बाळगण्याचे आवाहन केले आहे. विशेषतः मुलांमध्ये हा संसर्ग अधिक वेगाने वाढत असल्याचे डॉक्टरांचे निरीक्षण आहे.
पश्चिम बंगालमध्येही चिंता वाढली; पहिला रुग्ण सापडताच आरोग्य विभाग सक्रिय
पश्चिम बंगालमध्ये प्रथमच आढळलेल्या संभाव्य प्रकरणांमुळे आरोग्य विभागाने तातडीची बैठक घेत सर्व हॉस्पिटल्सना विशेष प्रोटोकॉल जारी केला आहे. डॉक्टरांना न्यूरोलॉजिकल लक्षणे तपासताना PAM चा विचार करण्याच्या सूचना देण्यात आल्या आहेत.
हवामान बदल हा मोठा घटक? तज्ज्ञांचे मत
हवामान वैज्ञानिकांच्या मते, गेल्या काही वर्षांत दक्षिण भारतात पाण्याचे सरासरी तापमान वाढले आहे. उष्ण तापमानात नेग्लेरिया फाउलेरीची वाढ वेगाने होते आणि पाण्याची पातळी कमी झाल्यामुळे त्याचे एकाग्रीकरण वाढते. तज्ज्ञांनी सांगितले की, “पाण्याचे तापमान 25 ते 40 डिग्री सेल्सियस दरम्यान गेले की हा अमीबा सर्वाधिक सक्रिय होतो. हवामान बदलामुळे ही परिस्थिती वारंवार निर्माण होत आहे, ज्यामुळे भविष्यात आणखी धोका वाढू शकतो.”
PAM ची लक्षणे साध्या सर्दी-तापासारखी असल्याने, रुग्ण अनेकदा हॉस्पिटलमध्ये उशिरा येतात. डॉक्टरांच्या मते, पहिल्या 48-72 तासांत उपचार सुरू झाले नाहीत तर रुग्ण वाचण्याची शक्यता अत्यंत कमी असते.
केंद्रीय मंत्रालयाकडून सावधगिरीचे आवाहन
केंद्रीय आरोग्य मंत्रालयाने राज्यांना खालील उपाय तातडीने राबवण्याचे निर्देश दिले आहेत:
- जलस्रोतांची नियमित तपासणी
- सार्वजनिक नळांमध्ये क्लोरीनेशन वाढवणे
- जलतरण तलावांचे मानक नियम काटेकोरपणे पाळणे
- नागरिकांना जागरूक करण्यासाठी मोहीम राबवणे
- ताप किंवा डोकेदुखीच्या तक्रारींवर त्वरित वैद्यकीय सल्ला देणे
जागरूकता आणि सावधगिरी हाच उपाय
तज्ज्ञांच्या मते, PAM साठी प्रभावी उपचार नसल्याने निदान, पाण्याची गुणवत्ता आणि जनजागृती हाच उपाय आहे. केरळ व बंगालमधील वाढती परिस्थिती संपूर्ण देशासाठी इशारा असल्याचे आरोग्य तज्ज्ञ म्हणतात.
