( मुंबई / वृत्तसंस्था )
शिवसेना (ठाकरे) आणि शिवसेना (शिंदे) या दोन्ही गटांनी पुन्हा एकत्र यावे, अशी इच्छा काही नेत्यांकडून व्यक्त होत असतानाच मंत्री प्रताप सरनाईक यांनी खासदार संजय राऊत यांच्या निवासस्थानी घेतलेल्या भेटीमुळे महाराष्ट्राच्या राजकारणात नव्या चर्चांना सुरुवात झाली आहे. सरनाईक यांनी ही भेट कौटुंबिक स्वरूपाची असल्याचे स्पष्ट केले असले, तरी भेटीची वेळ आणि राज्यातील बदलती राजकीय परिस्थिती यामुळे तिच्याकडे राजकीय दृष्टिकोनातूनही पाहिले जात आहे. तब्बल पाच वर्षांनंतर झालेल्या या भेटीमुळे दोन्ही शिवसेना गटांमधील संभाव्य संवाद आणि मनोमिलनाच्या चर्चांना पुन्हा चालना मिळाली आहे.
मात्र, या भेटीला विलीनीकरणाशी जोडणे योग्य नसल्याची भूमिका संजय राऊत यांनी मांडली आहे. सरनाईक आणि आपले जुने कौटुंबिक संबंध असून, ते आपल्या आईला भेटण्यासाठी घरी आले होते, असे राऊत यांनी सांगितले. वेगवेगळ्या राजकीय पक्षांतील नेत्यांच्या भेटी होत असतात आणि त्यांच्याशी राजकीय विषयांवर चर्चा होणे स्वाभाविक आहे. मात्र, सरनाईक यांनी माध्यमांसमोर व्यक्त केलेली मते ही त्यांची वैयक्तिक भूमिका आहे. आपण किंवा आपल्या पक्षाने दोन्ही शिवसेनांच्या विलीनीकरणाबाबत कोणतीही भूमिका घेतलेली नाही, असे त्यांनी स्पष्ट केले. उद्धव ठाकरे यांच्या नेतृत्वाखालील शिवसेनेत सध्या अशा प्रकारच्या कोणत्याही हालचाली नसल्याचेही त्यांनी सांगितले. याचवेळी सरनाईक यांचा पक्ष अमित शहा यांच्या आदेशानुसार चालतो, अशी टिप्पणी करत त्यांनी शिंदे गटावर निशाणा साधला.
या भेटीमागील राजकीय संदर्भ समजून घेताना शिवसेनेतील फुटीनंतरची पार्श्वभूमीही महत्त्वाची ठरते. २०२१ मध्ये केंद्रीय तपास यंत्रणांच्या कारवायांमुळे शिवसेनेतील काही नेत्यांवर दबाव निर्माण होत असल्याचे सांगत प्रताप सरनाईक यांनी तत्कालीन मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरे यांना पत्र लिहिले होते. भाजपाशी जुळवून घेण्याची भूमिका स्वीकारावी, अशी सूचना त्यांनी या पत्रातून केली होती. पक्षातील काही नेते अस्वस्थ असल्याचे नमूद करत काँग्रेस आणि राष्ट्रवादी काँग्रेससोबतच्या महाविकास आघाडी सरकारमुळे शिवसेनेचे राजकीय नुकसान होत असल्याची चिंता त्यांनी व्यक्त केली होती. भाजपाशी संबंध सुधारल्यास शिवसेनेला राजकीय फायदा होईल, असाही त्यांचा दावा होता. मात्र, उद्धव ठाकरे यांनी भाजपासोबत पुन्हा जाण्यास नकार दिला. त्यानंतर वर्षभराने एकनाथ शिंदे यांनी शिवसेनेत बंड केले आणि पक्षाचे दोन गट निर्माण झाले. सरनाईक यांनी शिंदे यांना पाठिंबा दिला. पुढे त्यांना सरकारमध्ये मंत्रिपदही मिळाले.
पक्षफुटीनंतर उद्धव ठाकरे आणि एकनाथ शिंदे यांच्यातील राजकीय संघर्ष तीव्र झाला. संजय राऊत यांनी शिंदे गटातील नेत्यांवर सातत्याने आरोप केले होते. या आरोपांमधून प्रताप सरनाईक यांचीही सुटका झाली नव्हती. त्यामुळे पूर्वी राजकीयदृष्ट्या वेगवेगळ्या भूमिका घेतलेल्या सरनाईक आणि राऊत यांची पाच वर्षांनंतर झालेली भेट विशेष चर्चेत आली आहे.
दरम्यान, दोन्ही शिवसेना गटांनी एकत्र यावे, अशी इच्छा मंत्री संजय शिरसाट, खासदार ओमराजे निंबाळकर आणि आमदार चंद्रकांत रघुवंशी यांनी व्यक्त केली आहे. ठाकरे आणि शिंदे यांच्यातील संघर्ष अद्याप कायम असतानाच त्यांच्या गटांतील काही नेत्यांकडून मनोमिलनाची भूमिका मांडली जात आहे. त्यामुळे सरनाईक आणि राऊत यांच्या भेटीतून दोन्ही गटांमध्ये संवादाचा मार्ग खुला करण्याचे प्रयत्न होत आहेत का, याबाबत राजकीय वर्तुळात चर्चा सुरू झाली आहे.
या संभाव्य राजकीय घडामोडींमध्ये संजय राऊत यांची भूमिका महत्त्वाची ठरू शकते, अशीही चर्चा आहे. २०१९ च्या विधानसभा निवडणुकीनंतर भाजपासोबतची युती तोडून शिवसेनेने काँग्रेस आणि राष्ट्रवादी काँग्रेससोबत महाविकास आघाडीचे सरकार स्थापन केले होते. महाराष्ट्राच्या राजकारणातील या महत्त्वपूर्ण राजकीय प्रक्रियेत संजय राऊत यांनी महत्त्वाची भूमिका बजावली होती. वेगवेगळ्या विचारधारेच्या पक्षांमध्ये संवाद घडवून आणणे, नेत्यांमध्ये समन्वय साधणे आणि सत्तास्थापनेसाठी अनुकूल राजकीय वातावरण तयार करणे, यामध्ये त्यांचा मोठा वाटा होता.
एकनाथ शिंदे आणि संजय राऊत यांच्यात शिवसेनेत एकत्र काम करत असताना मैत्रीपूर्ण संबंध आणि संवाद होता. पक्षात फूट पडल्यानंतर दोघांच्या राजकीय भूमिका बदलल्या आणि संघर्षही वाढला. मात्र, राऊत यांनी एका वृत्तवाहिनीच्या कार्यालयात घेतलेली भेटही चर्चेचा विषय ठरली होती. त्यामुळे ठाकरे आणि शिंदे यांच्यात थेट संवाद घडवून आणण्याच्या दृष्टीने राऊत यांच्यासारखा जुना विश्वासू दुवा महत्त्वाचा ठरू शकतो, असे राजकीय जाणकारांचे मत आहे. दोन्ही शिवसेना गटांना जवळ आणण्याच्या संभाव्य प्रयत्नांमध्ये त्यांची भूमिका महत्त्वाची असू शकते, अशीही चर्चा आहे.
दुसरीकडे, भाजपा आणि एकनाथ शिंदे यांच्या शिवसेनेमध्ये अंतर्गत धुसफूस सुरू असल्याची चर्चा राजकीय वर्तुळात आहे. सत्तेत भागीदार असूनही महत्त्वाच्या राजकीय निर्णयप्रक्रियेत शिंदे यांच्या शिवसेनेला डावलले जात असल्याची तक्रार या पक्षातील अनेक नेत्यांनी वेळोवेळी शिंदे यांच्याकडे केल्याचे सांगितले जाते. विशेषतः मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांच्या कार्यपद्धतीबाबत शिंदे यांनी नाराजी व्यक्त केल्याची चर्चा आहे. आगामी निवडणुकांच्या पार्श्वभूमीवर हा अंतर्गत संघर्ष अधिक तीव्र झाल्यास शिंदे यांच्यासमोर राजकीय आव्हान निर्माण होऊ शकते. अशा परिस्थितीत बदलती निवडणूक समीकरणे, शिवसेनेच्या पारंपरिक मतदारांमध्ये झालेली विभागणी आणि आगामी राजकीय आव्हाने लक्षात घेता, ठाकरे आणि शिंदे यांच्या शिवसेनेचे संभाव्य एकत्रीकरण महत्त्वाचे ठरू शकते. मात्र, त्यासाठी दोन्ही बाजूंच्या नेतृत्वाने पुढाकार घेणे आवश्यक आहे. थेट संवादापूर्वी विश्वासू नेत्यांच्या माध्यमातून परस्पर विश्वासाचे वातावरण निर्माण करावे लागेल, अशी चर्चा आहे.
दरम्यान, संजय राऊत यांच्या भेटीनंतर प्रताप सरनाईक यांनी राजकीय समीकरणांबाबत आपली भूमिका स्पष्ट केली. राजकारणात कधीही, केव्हाही काहीही घडू शकते, असे सांगताना त्यांनी महाविकास आघाडीच्या स्थापनेचे उदाहरण दिले. अनेक वर्षे काँग्रेसच्या विरोधात राहिलेली शिवसेना त्यांच्यासोबत गेली, याची आठवण करून देत राजकीय समीकरणे बदलत असतात, असे ते म्हणाले. मात्र, सध्या दोन्ही शिवसेना गट एकत्र येण्याबाबत कोणतीही चर्चा झालेली नाही, असेही त्यांनी स्पष्ट केले.
आम्ही एनडीएचे घटक पक्ष आहोत. केंद्रात आणि राज्यात सरकारचा संसार सुरळीत सुरू आहे. त्यामुळे सध्याच्या परिस्थितीत वेगळ्या राजकीय समीकरणांची आवश्यकता नाही, असे सरनाईक यांनी नमूद केले. राऊत यांच्यासोबत राजकीय विषयांवर चर्चा झाल्याचे मान्य करत या चर्चेचा तपशील एकनाथ शिंदे यांना सांगणार असल्याचेही त्यांनी स्पष्ट केले. त्यामुळे सरनाईक यांना शिंदे यांनीच संजय राऊत यांच्याशी संवाद साधण्यासाठी पाठवले होते का, असा प्रश्नही राजकीय वर्तुळात उपस्थित केला जात आहे. मात्र, दोन्ही शिवसेना गटांच्या एकत्रीकरणाबाबत कोणतीही अधिकृत चर्चा झाल्याचे अद्याप स्पष्ट झालेले नाही.
