(रत्नागिरी / वार्ताहर)
जिल्ह्यात नागरिकांच्या आरोग्याशी खेळ करणाऱ्या अन्न व्यावसायिकांविरोधात अन्न व औषध प्रशासन विभागाने (FDA) धडक मोहीम सुरू केली आहे. सहाय्यक आयुक्त ललित गायकवाड यांच्या मार्गदर्शनाखाली अन्न सुरक्षा विभागाच्या पथकाने मार्च महिन्यापासून जिल्ह्यातील तब्बल १५१ अन्न आस्थापनांची अचानक तपासणी व छापेमारी केली. या कारवाईदरम्यान अन्न सुरक्षा आणि स्वच्छतेच्या नियमांचे उल्लंघन होत असल्याचे आढळून आले.
तपासणीमध्ये अस्वच्छता आढळलेल्या ३२ अन्न व्यावसायिकांना सुधारणा नोटिसा बजावण्यात आल्या आहेत. तर नियमांचे उल्लंघन करणाऱ्या १५ आस्थापनांवर कारवाई करत एकूण ६० हजार रुपयांचा दंड ठोठावण्यात आला आहे. यामध्ये रत्नागिरी शहरातील शिवाजीनगर परिसरातील एका प्रसिद्ध बिर्याणी सेंटरवर अस्वच्छतेप्रकरणी १३ हजार रुपयांचा दंड करण्यात आल्याची माहिती अन्न व औषध प्रशासन विभागाकडून देण्यात आली. या कारवाईमुळे हॉटेल, खानावळ, मिठाई विक्रेते आणि इतर अन्न व्यावसायिकांमध्ये खळबळ उडाली आहे.
१५१ ठिकाणी अचानक तपासणी
जिल्ह्यातील नागरिकांना सुरक्षित आणि दर्जेदार अन्न मिळावे, यासाठी अन्न व औषध प्रशासन विभागाकडून नियमित तपासणी केली जात आहे. मार्च महिन्यापासून सुरू असलेल्या या मोहिमेत आतापर्यंत १५१ ठिकाणी अचानक तपासणी करण्यात आली.
अन्न तयार करण्याची जागा, स्वयंपाकघरातील स्वच्छता, अन्नपदार्थांची साठवणूक, कच्च्या मालाची हाताळणी, कामगारांची स्वच्छता तसेच खाद्यपदार्थांच्या विक्रीची पद्धत यांसह विविध बाबींची पाहणी करण्यात आली.
तपासणीदरम्यान स्वच्छतेच्या नियमांकडे दुर्लक्ष करणाऱ्या व्यावसायिकांना तातडीने सुधारणा करण्याच्या सूचना देण्यात आल्या. नियमांचे पालन न करणाऱ्या काही आस्थापनांवर दंडात्मक कारवाईही करण्यात आली.
शिवाजीनगर येथील बिर्याणी सेंटरला १३ हजारांचा दंड
रत्नागिरी शहरातील शिवाजीनगर परिसरातील एका प्रसिद्ध बिर्याणी सेंटरमध्ये अस्वच्छता आढळून आल्याने १३ हजार रुपयांचा दंड ठोठावण्यात आला. अन्न तयार करताना आणि साठवणूक करताना स्वच्छतेच्या नियमांचे पालन करणे आवश्यक असतानाही त्रुटी आढळल्याने ही कारवाई करण्यात आली.
अन्न विक्री करणाऱ्या प्रत्येक व्यावसायिकाने स्वच्छता, अन्न साठवणूक आणि सुरक्षिततेच्या नियमांचे काटेकोरपणे पालन करणे आवश्यक असल्याचे प्रशासनाने स्पष्ट केले आहे.
मिठाई विक्रेत्यांना आता उत्पादन आणि एक्स्पायरी तारीख दाखवावी लागणार
रत्नागिरी जिल्ह्यात मिठाई विक्री करणाऱ्या व्यावसायिकांसाठीही प्रशासनाने महत्त्वाचे निर्देश दिले आहेत. ग्राहकांना विक्रीसाठी ठेवण्यात आलेल्या मिठाईबाबत आवश्यक माहिती स्पष्टपणे मिळावी, यासाठी प्रत्येक मिठाईच्या डब्यावर किंवा ट्रेवर उत्पादन तारीख आणि एक्स्पायरी तारीख दर्शविणारे लेबल लावणे बंधनकारक करण्यात आले आहे.
मिठाई किती दिवसांपूर्वी तयार करण्यात आली, ती किती काळ वापरण्यास योग्य आहे आणि ग्राहकाने ती खरेदी करताना कोणती खबरदारी घ्यावी, याची माहिती स्पष्टपणे मिळणे आवश्यक आहे. त्यामुळे मिठाई विक्रेत्यांनी या नियमाचे पालन करण्याच्या सूचना देण्यात आल्या आहेत.
या नियमाचे उल्लंघन करणाऱ्या व्यावसायिकांवर अन्न सुरक्षा कायद्यानुसार कठोर कायदेशीर कारवाई केली जाईल, असा इशारा प्रशासनाने दिला आहे.
गुटखा विक्रीवर FDA ची कारवाई
दरम्यान, जिल्ह्यातील अवैध गुटखा विक्री आणि साठवणुकीविरोधातही अन्न व औषध प्रशासनाने विशेष मोहीम राबवली आहे. एप्रिल महिन्यापासून सुरू असलेल्या या मोहिमेत प्रतिबंधित गुटख्याच्या विक्रीवर लक्ष केंद्रित करण्यात आले.
अन्न प्रशासनाच्या पथकाने स्वतंत्रपणे केलेल्या ६ मोठ्या कारवायांमध्ये सुमारे ६ लाख रुपयांचा प्रतिबंधित गुटखा जप्त करण्यात आला आहे. त्याचबरोबर पोलीस आणि अन्न व औषध प्रशासनाच्या संयुक्त कारवाईत आणखी ६ लाख रुपयांचा गुटखा जप्त करण्यात आला. त्यामुळे स्वतंत्र आणि संयुक्त कारवाई मिळून आतापर्यंत सुमारे १२ लाख रुपयांचा प्रतिबंधित गुटखा जप्त करण्यात अन्न प्रशासनाला यश आले आहे.
गुटखा आणि अन्य प्रतिबंधित तंबाखूजन्य पदार्थांची विक्री, साठवणूक आणि वाहतूक करणाऱ्यांवर यापुढेही कारवाई सुरूच राहणार असल्याचे प्रशासनाने स्पष्ट केले आहे.
शाळांच्या पोषण आहारावरही FDA ची नजर
जिल्ह्यातील शाळांमध्ये विद्यार्थ्यांना दिल्या जाणाऱ्या पोषण आहाराच्या गुणवत्तेबाबतही अन्न व औषध प्रशासनाने विशेष लक्ष केंद्रित केले आहे. विद्यार्थ्यांच्या आरोग्याशी कोणतीही तडजोड होऊ नये, यासाठी २०२० च्या मार्गदर्शक सूचनांचे काटेकोरपणे पालन करण्याचे निर्देश देण्यात आले आहेत.
शाळांमध्ये पोषण आहार तयार करताना स्वयंपाकघराची स्वच्छता, अन्न शिजवण्याची जागा, वापरण्यात येणारी भांडी, पिण्याचे पाणी, धान्य आणि अन्य खाद्यपदार्थांची साठवणूक याबाबत विशेष काळजी घेण्याच्या सूचना देण्यात आल्या आहेत.
यासाठी शिक्षक तसेच पोषण आहार तयार करणाऱ्या चालकांसाठी विशेष मार्गदर्शन शिबिरे आयोजित करण्यात आली आहेत. विद्यार्थ्यांना दिला जाणारा आहार सुरक्षित, स्वच्छ आणि दर्जेदार असावा, यासाठी आवश्यक खबरदारी घेण्याचे निर्देश देण्यात आले आहेत.
रसोईघर, धान्य साठवणुकीचीही तपासणी
शाळांमधील रसोईघर, अन्न शिजवण्याची जागा, धान्य साठवण्याची पद्धत आणि परिसरातील स्वच्छता यावर अन्न व औषध प्रशासनाची विशेष नजर राहणार आहे. धान्य किंवा अन्य खाद्यपदार्थ अस्वच्छ ठिकाणी ठेवणे, अन्नपदार्थांची अयोग्य पद्धतीने साठवणूक करणे किंवा स्वयंपाकाच्या जागेत स्वच्छतेचा अभाव असणे यांसारख्या बाबी आढळल्यास संबंधितांवर नियमानुसार कारवाई केली जाऊ शकते.
शाळांच्या परिसरातील खाद्यपदार्थ विक्रेत्यांवरही नजर
विद्यार्थ्यांच्या आरोग्याच्या दृष्टीने शाळांच्या आसपास खाद्यपदार्थांची विक्री करणाऱ्या व्यावसायिकांवरही लक्ष ठेवले जाणार आहे. तेलकट, उघड्यावर ठेवलेले किंवा अस्वच्छ पद्धतीने तयार केलेले खाद्यपदार्थ विकणाऱ्या विक्रेत्यांची तपासणी केली जाणार आहे.
अन्न सुरक्षा निरीक्षक तृप्ती घरत यांनी सर्व अन्न आस्थापनांनी आपल्या परिसरात चोख स्वच्छता राखावी, अन्नपदार्थ सुरक्षित पद्धतीने हाताळावेत आणि ग्राहकांच्या आरोग्याशी कोणत्याही प्रकारची तडजोड करू नये, असे निर्देश दिले आहेत.
नियमांचे उल्लंघन केल्यास थेट कारवाईचा इशारा
अन्न व औषध प्रशासनाच्या या धडक मोहिमेमुळे जिल्ह्यातील हॉटेल व्यावसायिक, खानावळ चालक, मिठाई विक्रेते, खाद्यपदार्थ विक्रेते आणि अन्य अन्न व्यावसायिकांमध्ये मोठी खळबळ उडाली आहे.
नागरिकांच्या आरोग्याशी संबंधित बाबींमध्ये निष्काळजीपणा खपवून घेतला जाणार नाही, असा स्पष्ट संदेश या कारवायांमधून प्रशासनाने दिला आहे. अन्न आस्थापनांनी स्वच्छता आणि अन्न सुरक्षा नियमांचे काटेकोर पालन करावे, अन्यथा तपासणीदरम्यान त्रुटी आढळल्यास नोटीस, दंड तसेच आवश्यकतेनुसार कायदेशीर कारवाईला सामोरे जावे लागेल.
रत्नागिरी FDA कारवाई : महत्त्वाचे आकडे
- १५१ अन्न आस्थापनांची तपासणी
- ३२ जणांना सुधारणा नोटिसा
- १५ आस्थापनांवर दंडात्मक कारवाई
- ₹६० हजार एकूण दंड
- ₹१३ हजार शिवाजीनगर येथील बिर्याणी सेंटरला दंड
- ६ गुटखा कारवाया
- ₹६ लाख FDA च्या स्वतंत्र कारवाईत गुटखा जप्त
- ₹६ लाख संयुक्त कारवाईत गुटखा जप्त
- ₹१२ लाख एकूण प्रतिबंधित गुटखा जप्त
- मिठाईच्या डब्यावर उत्पादन तारीख व एक्स्पायरी तारीख नमूद करणे बंधनकारक
