(नवी दिल्ली / वृत्तसंस्था)
देशातील लोकप्रिय मद्य ब्रँड्सपैकी Old Monk, Royal Challenge (RC), McDowell’s No.1, Bagpiper Deluxe Whisky आणि Antiquity Blue Whisky यांच्या काही उत्पादनांवर भारतीय अन्न सुरक्षा आणि मानक प्राधिकरणाने (FSSAI) कारवाई केल्याचे वृत्त आहे. मात्र, ही कारवाई संपूर्ण ब्रँड्सवर किंवा देशभरातील सर्व उत्पादनांवर लागू नसून, विशिष्ट उत्पादन युनिट्समध्ये तयार करण्यात आलेल्या काही व्हेरियंट्सपुरती मर्यादित असल्याचे स्पष्ट करण्यात आले आहे.
नेमकं प्रकरण काय?
FSSAI च्या तपासणीत काही उत्पादकांकडून व्हिस्की किंवा रममध्ये ‘Nature Identical’ किंवा कृत्रिम फ्लेव्हरिंग वापरल्याचे आढळल्याचा दावा करण्यात आला आहे. अशा फ्लेव्हरिंगच्या माध्यमातून नैसर्गिकरीत्या परिपक्व (Aged) झालेल्या मद्याची चव आणि सुगंध कृत्रिम पद्धतीने निर्माण केला जात असल्याचा मुद्दा तपासात उपस्थित करण्यात आला.
FSSAI च्या म्हणण्यानुसार, अशा पद्धतींचा वापर विद्यमान अन्न सुरक्षा आणि लेबलिंग नियमांशी विसंगत ठरू शकतो. त्यामुळे संबंधित उत्पादनांच्या काही व्हेरियंट्सवर नियामक कारवाई करण्यात आल्याचे वृत्त आहे.
कोणत्या ब्रँड्सच्या उत्पादनांवर कारवाई?
वृत्तानुसार, खालील लोकप्रिय ब्रँड्सच्या काही विशिष्ट उत्पादनांचा यात समावेश आहे :
- Old Monk – काही व्हेरियंट्स
- Royal Challenge (RC)
- McDowell’s No.1 Rum
- Bagpiper Deluxe Whisky
- Antiquity Blue Whisky
महत्त्वाचे म्हणजे, ही कारवाई संपूर्ण देशातील संबंधित ब्रँडच्या प्रत्येक उत्पादनावर लागू असल्याचे FSSAI ने म्हटलेले नाही. संबंधित राज्यांतील विशिष्ट उत्पादन युनिट्समध्ये तयार झालेल्या उत्पादनांपुरतीच ही कारवाई असल्याचे वृत्त आहे.
FSSAI च्या कारवाईमागे कोणते मुद्दे?
1. कृत्रिम फ्लेव्हरिंगचा वापर
काही व्हिस्की आणि रम उत्पादनांमध्ये संबंधित मद्याची चव किंवा सुगंध निर्माण करण्यासाठी ‘Nature Identical’ अथवा कृत्रिम फ्लेव्हरिंग वापरल्याचा आरोप आहे.
2. ग्राहकांची दिशाभूल होण्याची शक्यता
उत्पादनाची चव, सुगंध किंवा परिपक्वतेबाबत ग्राहकांच्या मनात नैसर्गिक किंवा पारंपरिक प्रक्रियेची प्रतिमा निर्माण होत असल्यास त्यातून दिशाभूल होऊ शकते, असा नियामकांचा आक्षेप असल्याचे वृत्त आहे.
3. उत्पादन पद्धतीवर प्रश्न
रममध्ये रम फ्लेव्हर किंवा व्हिस्कीत व्हिस्की फ्लेव्हरचा वापर करण्याच्या पद्धतीबाबतही नियामकांकडून प्रश्न उपस्थित करण्यात आल्याचे सांगितले जाते.
4. नैसर्गिक परिपक्वतेऐवजी कृत्रिम चवीचा आरोप
पारंपरिक एजिंग प्रक्रियेतून मिळणाऱ्या चव आणि सुगंधाऐवजी कृत्रिम फ्लेव्हरिंगच्या माध्यमातून समान परिणाम साधण्याचा प्रयत्न झाल्याचा मुद्दा तपासात समोर आल्याचे वृत्त आहे.
5. काही नमुने ‘Sub-standard’
तपासणीदरम्यान काही नमुने अन्न सुरक्षा निकषांनुसार ‘Sub-standard’ असल्याचे नमूद करण्यात आल्याचे वृत्त आहे.
6. लेबलिंग नियमांचे उल्लंघन
उत्पादनाच्या लेबलवर नमूद केलेली माहिती आणि प्रत्यक्ष उत्पादनातील घटक किंवा उत्पादन पद्धती यामध्ये विसंगती असल्याचा मुद्दाही उपस्थित करण्यात आला आहे.
कंपन्यांची भूमिका काय?
संबंधित कंपन्यांनी FSSAI च्या आदेशाला आव्हान दिल्याचे वृत्त आहे. संबंधित उत्पादनांची लेबले आणि उत्पादन प्रक्रिया विद्यमान कायद्यांनुसार असल्याचा दावा कंपन्यांकडून करण्यात आला आहे.
हा मुद्दा केवळ एका कंपनीपुरता मर्यादित नसून संपूर्ण उद्योगाशी संबंधित असल्याचे संबंधित कंपनीकडून सांगण्यात आले आहे. या प्रकरणी न्यायालयातही दाद मागण्यात आली असून, इतर संबंधित उत्पादकांकडूनही नियामक संस्थेशी संवाद सुरू असल्याचे वृत्त आहे.
ग्राहकांनी काय लक्षात ठेवावे?
या प्रकरणात Old Monk, Royal Challenge किंवा इतर संबंधित ब्रँडच्या सर्व उत्पादनांवर देशव्यापी बंदी घालण्यात आली आहे, असा अर्थ काढणे चुकीचे ठरू शकते. कारवाई विशिष्ट उत्पादन युनिट्स आणि काही विशिष्ट व्हेरियंट्सपुरती असल्याचे वृत्त आहे. त्यामुळे ग्राहकांनी सोशल मीडियावरील अपूर्ण किंवा दिशाभूल करणाऱ्या पोस्टवर विश्वास न ठेवता FSSAI किंवा संबंधित राज्याच्या अधिकृत आदेशातील माहिती तपासणे महत्त्वाचे आहे.
