(राजापूर / तुषार पाचलकर)
राजापूर तालुक्यात प्रस्तावित असलेल्या अप्पर तहसीलदार कार्यालयाच्या मुख्यालयाबाबत गेल्या काही महिन्यांपासून सुरू असलेल्या चर्चेला आता पुन्हा वेग आला आहे. महसूल मंत्री चंद्रशेखर बावनकुळे यांनी कार्यालयाच्या मुख्यालयासाठी दोन गावांचा विचार सुरू असल्याचे नमूद केल्याने अंतिम निर्णय अद्याप प्रलंबित असल्याचे स्पष्ट झाले आहे. त्यामुळे यापूर्वी एका ठिकाणाबाबत अंतिम निर्णय झाल्याच्या स्वरूपात सुरू असलेल्या चर्चांनाही आता काही प्रमाणात विराम मिळाला आहे.
दरम्यान, अप्पर तहसीलदार कार्यालयाचे मुख्यालय पाचल येथेच असावे, अशी मागणी पाचल परिसरातील नागरिक, ग्रामपंचायती, सामाजिक संस्था, व्यापारी, शेतकरी आणि विविध घटकांकडून करण्यात येत आहे. या मागणीच्या समर्थनार्थ विविध निवेदने आणि हरकती शासनाकडे सादर करण्यात आल्याचे स्थानिकांकडून सांगण्यात येत आहे.
जनसुनावणीत पाचलच्या मागणीवर भर असल्याची चर्चा
अप्पर तहसीलदार कार्यालयाच्या मुख्यालयाबाबत १५ जुलै २०२६ रोजी झालेल्या जनसुनावणीत परिसरातील विविध ग्रामपंचायतींचे सरपंच आणि सदस्य सहभागी झाले होते. या वेळी पाचल येथे कार्यालय स्थापन करण्याच्या मागणीला मोठा प्रतिसाद मिळाल्याचा दावा स्थानिकांकडून करण्यात आला आहे. मात्र, जनसुनावणीतील मते, प्राप्त हरकती, प्रशासकीय अहवाल आणि अन्य निकषांचा विचार करून अंतिम निर्णय शासनस्तरावर होणार आहे.
पाचलच्या मागणीमागील प्रमुख कारणे
पाचल हे पूर्व राजापूर परिसरातील महत्त्वाचे व्यापारी आणि सेवा केंद्र म्हणून ओळखले जाते. शिक्षण, आरोग्य, बँकिंग, कृषी सेवा, व्यापारी व्यवहार तसेच विविध शासकीय कामांसाठी परिसरातील अनेक गावांतील नागरिक पाचल येथे येत असल्याचे स्थानिकांचे म्हणणे आहे.
पाचलमध्ये बँका, पोस्ट कार्यालय, शैक्षणिक संस्था, आरोग्य सुविधा, कृषी सेवा केंद्रे, ई-सेवा केंद्रे, व्यापारी आस्थापना आणि एसटी बसस्थानक यांसारख्या सुविधा उपलब्ध असल्याने प्रशासकीय कार्यालयासाठी आवश्यक असलेली प्राथमिक पायाभूत सुविधा येथे असल्याचा दावा करण्यात येत आहे.
याशिवाय, पाचल परिसरात विविध शासकीय कार्यालये आणि प्रशासकीय सुविधा कार्यरत असल्याने भविष्यात प्रशासकीय कामकाजाच्या विस्तारासाठीही हे ठिकाण उपयुक्त ठरू शकते, असे स्थानिकांचे मत आहे.
दळणवळणाच्या दृष्टीने पाचलचे स्थान
पाचल परिसरातील नागरिकांच्या मते, पूर्व राजापूरमधील विविध गावांना जोडणारे रस्ते पाचलमार्गे जात असल्याने हे ठिकाण प्रशासकीय केंद्रासाठी सोयीचे ठरू शकते.
पूर्वेकडील अर्जुन खोऱ्यातील करक, कारवली, पांगरी खुर्द, करक आंबा, येरडव आणि झर्ये आदी गावांचा पाचलशी संपर्क असून अनुस्कुरा घाटमार्गे कोल्हापूर आणि पुणे परिसराशीही दळणवळणाची सुविधा उपलब्ध आहे.
पश्चिमेकडे सौंदळ मंडळातील धामणपे, सौंदळ, आडवली, ओशिवळे, बागवे, येळवण, खडी कोळवण, फुफेरे, तुळसवडे आणि आंगले आदी गावांशी पाचलचा संपर्क आहे. या मार्गाने राजापूर आणि लांजा परिसरात जाणे शक्य होते.
उत्तर दिशेला हरळ आणि परुळे या गावांचा प्रमुख जिल्हा मार्गाद्वारे पाचलशी संपर्क असून पुढे लांजा, साखरपा आणि आंबा घाटमार्गे कोल्हापूरकडे जाता येते.
दक्षिणेकडे जामदा खोऱ्यातील तळवडे, मूर, काजिर्दा, कोळंब, आजीवली, हातदे, मिळंद, सावडाव आणि जवळेथर आदी गावांशी पाचलचा रस्ते संपर्क असल्याचे स्थानिकांचे म्हणणे आहे. पुढे करूळ घाट, गगनबावडा, वैभववाडी आणि कणकवलीकडे जाण्यासाठीही या मार्गांचा उपयोग होतो.
या बहुदिशात्मक संपर्कामुळे पाचल हे विस्तृत कार्यक्षेत्रासाठी प्रशासकीय केंद्र म्हणून विचारात घेता येऊ शकते, असा स्थानिकांचा दावा आहे.
भविष्यातील विकासाचाही विचार करण्याची मागणी
पाचल परिसरातून राज्य महामार्ग क्रमांक १५० जात असून, त्याच्या तसेच प्रमुख जिल्हा मार्गांच्या आसपास भविष्यात प्रशासकीय कार्यालये, शासकीय संकुले आणि नागरी सुविधा विकसित करण्याची क्षमता असल्याचे स्थानिकांकडून सांगण्यात येते. त्यामुळे अप्पर तहसीलदार कार्यालयाचे मुख्यालय निश्चित करताना केवळ सध्याच्या सुविधांबरोबरच भविष्यातील लोकसंख्या, प्रशासकीय गरजा आणि विकासाची शक्यता यांचाही विचार करावा, अशी मागणी होत आहे.
दोन गावांचा उल्लेख; अंतिम निर्णयाकडे लक्ष
महसूल मंत्र्यांनी अप्पर तहसीलदार कार्यालयासाठी “दोन गावांचा” विचार सुरू असल्याचे नमूद केल्याने या विषयावरील चर्चेला नवे वळण मिळाले आहे. त्यामुळे अंतिम निर्णय अद्याप झालेला नसल्याचे पाचल परिसरातील नागरिकांचे म्हणणे आहे.
दरम्यान, कार्यालयाचे मुख्यालय कोणत्या ठिकाणी निश्चित होणार, याबाबत शासनाचा अधिकृत आदेश आल्यानंतरच चित्र स्पष्ट होणार आहे. त्यामुळे विविध गावांकडून करण्यात येणाऱ्या मागण्या आणि त्यामागील स्थानिक भूमिका याकडे आता लक्ष लागले आहे.
अंतिम निर्णय शासनाच्या निकषांवर
अप्पर तहसीलदार कार्यालयाचे मुख्यालय निश्चित करण्याचा अंतिम निर्णय शासनस्तरावर होणार आहे. प्राप्त हरकती, जनसुनावणीतील मते, संबंधित विभागांचे अहवाल, भौगोलिक स्थिती, दळणवळणाची सुविधा, प्रशासकीय आवश्यकता, उपलब्ध पायाभूत सुविधा आणि नागरिकांची सोय या विविध बाबींचा विचार करून निर्णय घेतला जाण्याची अपेक्षा आहे.
पाचल परिसरातील नागरिकांनी अंतिम निर्णय घेताना कोणत्याही एका ठिकाणाच्या दाव्याऐवजी व्यापक जनहित, प्रशासकीय सोय, भौगोलिक समतोल आणि भविष्यातील विकासाची क्षमता या निकषांना प्राधान्य द्यावे, अशी अपेक्षा व्यक्त केली आहे.
