(नवी दिल्ली / कासारगोड वृत्तसंस्था)
युक्रेनमधील ओडेसा बंदरातून अन्नधान्य घेऊन निघालेल्या ‘एमव्ही गोल्डन लिओ (MV Golden Leo)’ या व्यापारी जहाजावर झालेल्या क्षेपणास्त्र हल्ल्यात चार भारतीय खलाशांचा दुर्दैवी मृत्यू झाला असून, आणखी एक भारतीय नागरिक गंभीर जखमी झाला आहे. या घटनेनंतर भारताच्या परराष्ट्र मंत्रालयाने (MEA) तीव्र शब्दांत निषेध नोंदवत व्यापारी जहाजांवरील हल्ले तात्काळ थांबवण्याची मागणी केली आहे. युक्रेनने या हल्ल्यासाठी रशियाला जबाबदार धरले असून, हा हल्ला जागतिक सागरी व्यापार आणि अन्नपुरवठा साखळीवरील गंभीर आघात असल्याचे म्हटले आहे.
परराष्ट्र मंत्रालयाने जारी केलेल्या अधिकृत निवेदनानुसार, 19 जुलै 2026 रोजी सायंकाळी ओडेसा बंदरातून बाहेर पडत असताना MV Golden Leo या जहाजावर क्षेपणास्त्र हल्ला करण्यात आला. त्या वेळी जहाजावर पाच भारतीय नागरिकांसह एकूण 17 कर्मचारी कार्यरत होते. उपलब्ध माहितीनुसार, या हल्ल्यात चार भारतीय नागरिकांचा मृत्यू झाला असून, एक भारतीय खलाशी गंभीर जखमी अवस्थेत रुग्णालयात उपचार घेत आहे.
भारत सरकारने या घटनेबाबत तीव्र शोक व्यक्त करत मृत भारतीयांच्या कुटुंबीयांप्रती संवेदना व्यक्त केल्या आहेत. तसेच जखमी भारतीय नागरिकाच्या लवकरात लवकर प्रकृतीत सुधारणा व्हावी, अशी प्रार्थना केली आहे. परराष्ट्र मंत्रालयाने स्पष्ट केले की, युक्रेनमधील भारतीय दूतावास परिस्थितीवर सातत्याने लक्ष ठेवून असून, प्रभावित भारतीय नागरिक आणि त्यांच्या कुटुंबीयांना सर्वतोपरी मदत करण्यासाठी आवश्यक ती सर्व पावले उचलली जात आहेत.
निवेदनात भारताने व्यापारी जहाजांवर होणाऱ्या हल्ल्यांचा तीव्र निषेध नोंदवला आहे. “व्यापारी जहाजांना लक्ष्य करणे, निष्पाप नागरी कर्मचाऱ्यांचे प्राण धोक्यात घालणे तसेच आंतरराष्ट्रीय नौवहन आणि मुक्त व्यापारात अडथळा निर्माण करणे ही अत्यंत निंदनीय बाब आहे. अशा प्रकारचे हल्ले तात्काळ थांबले पाहिजेत,” असे परराष्ट्र मंत्रालयाने स्पष्टपणे म्हटले आहे.
दरम्यान, युक्रेनचे परराष्ट्र मंत्री आंद्री सिबिहा यांनीही या हल्ल्यासाठी थेट रशियाला जबाबदार धरले आहे. त्यांच्या म्हणण्यानुसार, रशियाने पुन्हा एकदा युक्रेनच्या सागरी मार्गाने प्रवास करणाऱ्या व्यापारी जहाजावर क्षेपणास्त्र हल्ला केला. या जहाजावर भारत आणि सीरियासह विविध देशांतील नागरिक कार्यरत होते. युक्रेनने या घटनेचे वर्णन “जागतिक अन्न पुरवठा साखळीवरील हल्ला” तसेच “आंतरराष्ट्रीय सागरी व्यापारावरील गंभीर आक्रमण” असे केले आहे.
या भीषण हल्ल्यात मृत्यूमुखी पडलेल्या भारतीयांमध्ये केरळमधील कासारगोड जिल्ह्यातील 26 वर्षीय अखिल जोयन याचाही समावेश आहे. गेली पाच वर्षे तो व्यापारी जहाजावर खलाशी म्हणून कार्यरत होता. ‘गिनी-बिसाऊ’चा ध्वज असलेल्या MV Golden Leo या जहाजावर तो अन्नधान्य वाहतुकीच्या मोहिमेवर होता. त्याच्या निधनामुळे केरळमध्ये शोककळा पसरली आहे.
स्थानिक प्रशासनाच्या समन्वयाने शोध आणि बचाव कार्य पूर्ण झाल्यानंतर जहाजाच्या मालकाने एकूण नऊ कर्मचाऱ्यांचा मृत्यू झाल्याची अधिकृत पुष्टी केली. यामध्ये चार भारतीयांसह पाच सीरियन नागरिकांचा समावेश असल्याचे सांगण्यात आले. उर्वरित आठ कर्मचाऱ्यांची युक्रेनच्या आपत्कालीन यंत्रणांनी सुखरूप सुटका केली आहे.
जहाजाच्या मालकाने प्रसिद्ध केलेल्या निवेदनात मृत कर्मचाऱ्यांच्या कुटुंबीयांबद्दल तीव्र शोक व्यक्त करण्यात आला असून, मृतदेह संबंधित देशांमध्ये पाठवण्यासाठी दूतावास आणि स्थानिक प्रशासनाच्या सहकार्याने आवश्यक कायदेशीर प्रक्रिया सुरू असल्याचे सांगितले आहे. या प्रक्रियेला काही कालावधी लागू शकतो, असेही कंपनीने स्पष्ट केले.
दरम्यान, ओडेसा परिसरात रशियाच्या हल्ल्यांची तीव्रता गेल्या काही आठवड्यांत मोठ्या प्रमाणात वाढली आहे. प्रादेशिक गव्हर्नर ओलेह किपर यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, जुलै महिन्याच्या सुरुवातीपासून ओडेसावर जवळपास दररोज क्षेपणास्त्र किंवा ड्रोन हल्ले होत असून, अनेक वेळा दिवसातून अनेकदा एअर रेड अलर्ट जारी करण्यात आले आहेत.
युक्रेनच्या अधिकाऱ्यांच्या माहितीनुसार, अलीकडील हल्ल्यांमध्ये 90 हून अधिक नागरिकांचा मृत्यू झाला असून, त्यापैकी जुलै महिन्यातच 28 जणांचा बळी गेला आहे. दुसरीकडे, रशियाच्या संरक्षण मंत्रालयाने दावा केला आहे की त्यांच्या सैन्याने ओडेसा बंदरातील इंधन साठवणूक केंद्रे आणि लष्करीदृष्ट्या महत्त्वाच्या ठिकाणांना लक्ष्य केले होते. मात्र, या हल्ल्यांमध्ये व्यापारी जहाजे आणि नागरी कर्मचाऱ्यांचे मोठे नुकसान झाल्याची माहिती समोर आली आहे.
रशियाच्या या हल्ल्यांनंतर युक्रेननेही प्रत्युत्तरादाखल मॉस्कोसह रशियातील विविध भागांवर मोठ्या प्रमाणात ड्रोन हल्ले केल्याचे वृत्त आहे. युक्रेनचे राष्ट्राध्यक्ष वोलोडिमिर झेलेन्स्की यांनी युक्रेनच्या सैन्याने रशियाच्या लॉजिस्टिक्स केंद्रांवर आणि एका तेल साठवणूक डेपोवर कारवाई केल्याची पुष्टी केली असून, “रशियाच्या प्रत्येक हल्ल्याला युक्रेन योग्य प्रत्युत्तर देईल,” असा इशाराही दिला आहे.
दरम्यान, व्यापारी जहाजांवर होणारे वाढते हल्ले आणि त्यात निष्पाप खलाशांचा होत असलेला मृत्यू यामुळे जागतिक सागरी व्यापार, अन्नधान्य वाहतूक आणि आंतरराष्ट्रीय सुरक्षेबाबत गंभीर चिंता व्यक्त केली जात आहे. भारतानेही व्यापारी जहाजे आणि नागरी कर्मचाऱ्यांच्या सुरक्षेला सर्वोच्च प्राधान्य देत अशा हल्ल्यांवर तातडीने पूर्णविराम देण्याचे आवाहन केले आहे.
