( नवी दिल्ली )
भारतीय नौदलाच्या सागरी सामर्थ्यात आणखी एक मोठी भर पडणार आहे. स्वदेशी तंत्रज्ञानावर आधारित प्रोजेक्ट 17A अंतर्गत विकसित करण्यात आलेली अत्याधुनिक स्टेल्थ फ्रिगेट INS महेंद्रगिरी शनिवारी विशाखापट्टणम येथे भारतीय नौदलात अधिकृतपणे दाखल (कमिशन) होणार आहे. हिंदी महासागर क्षेत्रात चीन आणि पाकिस्तानच्या वाढत्या सागरी हालचालींच्या पार्श्वभूमीवर ही युद्धनौका भारतीय नौदलाची आक्रमक आणि संरक्षणात्मक क्षमता अधिक बळकट करणार आहे.
भारतीय नौदल साठी तयार करण्यात आलेली ६,६७० टन वजनाची मार्गदर्शित क्षेपणास्त्र स्टेल्थ फ्रिगेट माझगाव डॉक शिपबिल्डर्स लिमिटेड यांनी विकसित केली आहे. यशस्वी समुद्री चाचण्या पूर्ण झाल्यानंतर ३० एप्रिल रोजी ही युद्धनौका नौदलाच्या ताब्यात देण्यात आली होती. आता ती पूर्व नौदल कमांडच्या ईस्टर्न फ्लीटमध्ये कार्यरत होणार आहे.
INS महेंद्रगिरी ही भारतीय नौदलाच्या वॉरशिप डिझाईन ब्यूरोने विकसित केलेली अत्याधुनिक युद्धनौका असून, ती पूर्वीच्या शिवालिक श्रेणीतील फ्रिगेटपेक्षा अधिक प्रगत मानली जाते. या स्टेल्थ युद्धनौकेत रडार आणि इन्फ्रारेड प्रणालींपासून बचाव करणारे आधुनिक तंत्रज्ञान वापरण्यात आले आहे. उच्च दर्जाचे ऑटोमेशन असल्यामुळे कमी मनुष्यबळातही ही युद्धनौका अधिक प्रभावीपणे कार्य करू शकते.
प्रोजेक्ट 17A अंतर्गत एकूण सात स्टेल्थ फ्रिगेट युद्धनौका तयार केल्या जात आहेत. त्यापैकी INS दुनागिरी आणि INS तारागिरी यानंतर INS महेंद्रगिरी ही सहावी युद्धनौका भारतीय नौदलात दाखल होत आहे.
ब्रह्मोससह अत्याधुनिक शस्त्रास्त्रांनी सज्ज
INS महेंद्रगिरी आधुनिक सागरी युद्धासाठी आवश्यक असलेल्या अत्याधुनिक शस्त्रप्रणालींनी सज्ज आहे. या युद्धनौकेवर खालील प्रणाली तैनात करण्यात आल्या आहेत.
- ब्रह्मोस सुपरसॉनिक क्रूझ क्षेपणास्त्र
- मध्यम पल्ल्याची हवेत मारा करणारी मार्गदर्शित क्षेपणास्त्र प्रणाली
- अत्याधुनिक पाणबुडीविरोधी शस्त्रास्त्रे
- प्रगत इलेक्ट्रॉनिक वॉरफेअर प्रणाली
- एकात्मिक कॉम्बॅट मॅनेजमेंट सिस्टम
- वेगवान हालचाली आणि दीर्घकाळ समुद्रात कार्यरत राहण्यासाठी Combined Diesel or Gas (CODOG) प्रणोदन प्रणाली
आत्मनिर्भर भारताला मोठे बळ
सुमारे ४५ हजार कोटी रुपयांच्या प्रोजेक्ट 17A अंतर्गत तयार होणाऱ्या युद्धनौकांमध्ये ७५ टक्क्यांहून अधिक स्वदेशी साहित्याचा वापर करण्यात आला आहे. त्यामुळे संरक्षण उत्पादन क्षेत्रात भारताच्या आत्मनिर्भरतेला मोठी चालना मिळाली आहे. हा प्रकल्प देशातील संरक्षण उद्योग, तंत्रज्ञान विकास आणि रोजगार निर्मितीसाठीही महत्त्वाचा मानला जात आहे.
पूर्व घाटातील महेंद्रगिरी पर्वतशिखराच्या नावावरून या युद्धनौकेला INS महेंद्रगिरी असे नाव देण्यात आले आहे. भारतीय नौदलात दाखल झाल्यानंतर ही युद्धनौका हिंदी महासागर क्षेत्रात सागरी सुरक्षा, सीमांचे संरक्षण, मानवतावादी मदत, आपत्ती व्यवस्थापन तसेच रणनीतिक मोहिमांमध्ये महत्त्वाची भूमिका बजावणार आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे
• INS महेंद्रगिरी ही ६,६७० टन वजनाची स्वदेशी स्टेल्थ फ्रिगेट असून शनिवारी विशाखापट्टणम येथे भारतीय नौदलात दाखल होणार आहे.
• युद्धनौका ब्रह्मोस क्षेपणास्त्रांसह अत्याधुनिक पाणबुडीविरोधी आणि इलेक्ट्रॉनिक वॉरफेअर प्रणालींनी सुसज्ज आहे.
• प्रोजेक्ट 17A अंतर्गत ७५ टक्क्यांपेक्षा अधिक स्वदेशी साहित्याचा वापर करण्यात आला असून आत्मनिर्भर भारत अभियानाला मोठे बळ मिळाले आहे.
• हिंदी महासागर क्षेत्रात चीन आणि पाकिस्तानच्या वाढत्या सागरी आव्हानांना तोंड देण्यासाठी INS महेंद्रगिरी भारतीय नौदलाची ताकद आणखी वाढवणार आहे.
