(वॉशिंग्टन)
चंद्राबद्दलचे आकर्षण मानवाला कायमच खुणावत आले आहे. बालपणी गोष्टींमधील ‘चांदोबा’ म्हणून ओळखला जाणारा चंद्र आता पुन्हा एकदा मानवाच्या अंतराळ मोहिमेचे केंद्रबिंदू ठरत आहे. अमेरिकेची अंतराळ संस्था नासा (NASA) ने आर्टेमिस-III (Artemis III) या महत्त्वाकांक्षी चंद्र मोहिमेसाठी अंतराळवीरांच्या चमूची अधिकृत घोषणा केली आहे. भारतीय वेळेनुसार मंगळवारी रात्री टेक्सासमधील ह्यूस्टन येथे जॉन्सन स्पेस सेंटरमध्ये आयोजित कार्यक्रमात ही घोषणा करण्यात आली.
नासाचे प्रशासक जेरेड आयझॅकमन यांनी सांगितले की, मानवाला पुन्हा चंद्राच्या पृष्ठभागावर उतरवणे आणि भविष्यात मंगळ मोहिमेचा मार्ग मोकळा करणे हा या कार्यक्रमाचा मुख्य उद्देश आहे. त्यासाठी आर्टेमिस-III ही अत्यंत महत्त्वाची मोहीम मानली जात आहे.
आर्टेमिस-III मोहिमेसाठी निवडलेले अंतराळवीर
नासाने या ऐतिहासिक चाचणी मोहिमेसाठी चार अनुभवी अंतराळवीरांची निवड केली आहे.
- नासाचे अंतराळवीर रँडी ब्रेस्निक – कमांडर
- युरोपियन स्पेस एजन्सी (ESA) चे अंतराळवीर लुका परमिटानो – पायलट
- नासाचे अंतराळवीर आंद्रे डग्लस – मिशन स्पेशालिस्ट
- नासाचे अंतराळवीर फ्रँक रुबिओ – मिशन स्पेशालिस्ट
तसेच, स्पेसएक्स क्रू-4 मोहिमेचे पायलट राहिलेले बॉब हाइन्स हे राखीव अंतराळवीर म्हणून कार्यरत असणार आहेत.
2027 मध्ये कठीण चाचण्या, 2028 मध्ये चंद्राच्या दक्षिण ध्रुवावर मानवी मोहीम
नासाच्या माहितीनुसार, आर्टेमिस-III मोहिमेदरम्यान 2027 मध्ये पृथ्वीच्या कक्षेत अनेक आव्हानात्मक चाचण्या घेतल्या जाणार आहेत. या चाचण्यांमधून मिळालेल्या अनुभवाचा उपयोग 2028 मध्ये प्रस्तावित आर्टेमिस-IV मोहिमेसाठी केला जाणार आहे. ही मोहीम चंद्राच्या दक्षिण ध्रुवावर जाणारी पहिली नियोजित मानवी मोहीम ठरणार आहे.
एसएलएस रॉकेट आणि ओरियन अंतराळयानाची मोठी भूमिका
या मोहिमेत नासाचे अत्याधुनिक एसएलएस (Space Launch System) रॉकेट फ्लोरिडामधील केनेडी स्पेस सेंटरमधून ओरियन अंतराळयानासह अंतराळवीरांना पृथ्वीच्या निम्न कक्षेत पाठवणार आहे. यानंतर ओरियन अंतराळयानाच्या विविध प्रणालींची तपासणी केली जाईल. विशेष म्हणजे, ब्लू ओरिजिन आणि स्पेसएक्स यांनी विकसित केलेल्या मानवी लँडिंग सिस्टीमसोबत डॉकिंग आणि चाचणी क्षमता प्रथमच प्रदर्शित केली जाणार आहे.
नासाने सांगितले की, या मोहिमेत जगातील सर्वात शक्तिशाली रॉकेट्स, बहु-प्रक्षेपण तंत्रज्ञान, सॉफ्टवेअर, प्रणोदन प्रणाली आणि अंतराळ दळणवळण यांची एकत्रित चाचणी केली जाणार आहे.
अवघ्या दोन महिन्यांपूर्वी आर्टेमिस-II मोहिमेचे यश
आर्टेमिस-III चमूची घोषणा नासाने आर्टेमिस-II मोहिमेच्या यशानंतर अवघ्या दोन महिन्यांत केली आहे. आर्टेमिस-II ही आर्टेमिस कार्यक्रमातील पहिली मानवी मोहीम ठरली होती. 1972 नंतर प्रथमच मानवाला पृथ्वीच्या निम्न कक्षेबाहेर पाठवण्यात नासाला यश आले होते. या मोहिमेदरम्यान चार अंतराळवीरांनी ओरियन अंतराळयानातून चंद्राभोवती प्रदक्षिणा घालत खोल अंतराळात प्रवास केला होता. ही मोहीम सुमारे 10 दिवस चालली होती.
