(मुंबई)
राज्यातील आरोग्य व्यवस्था अधिक सक्षम करण्यासाठी महाराष्ट्र सरकारने उभारलेले विषाणू निदान प्रयोगशाळांचे जाळे आता मोठ्या प्रमाणात परिणामकारक ठरत असल्याचे समोर आले आहे. संसर्गजन्य आजारांवर नियंत्रण मिळवण्यासाठी सुरू करण्यात आलेल्या या उपक्रमामुळे आतापर्यंत 40 लाखांहून अधिक चाचण्या करण्यात आल्या असून, आरोग्य यंत्रणेला मजबूत आधार मिळाला आहे.
या महत्त्वाकांक्षी उपक्रमाची सुरुवात 13 जुलै 2017 रोजी करण्यात आली होती. त्यावेळी राज्य सरकारने केंद्र सरकारकडे देशभर उभारण्यात येणाऱ्या 150 अत्याधुनिक विषाणू प्रयोगशाळांमध्ये महाराष्ट्राला योग्य वाटा देण्याची मागणी केली होती. त्यानुसार नागपूर आणि मुंबई येथे राज्यस्तरीय प्रयोगशाळा तसेच राज्यातील विविध भागांतील वैद्यकीय महाविद्यालयांमध्ये प्रयोगशाळा उभारण्याचा प्रस्ताव मांडण्यात आला होता.
केंद्र सरकारने या प्रस्तावाला सकारात्मक प्रतिसाद देत नागपूर येथील शासकीय वैद्यकीय महाविद्यालयात राज्यस्तरीय प्रयोगशाळा मंजूर केली. याशिवाय अकोला, छत्रपती संभाजीनगर, सोलापूर, धुळे आणि मिरज येथील वैद्यकीय महाविद्यालयांमध्येही प्रयोगशाळा उभारण्यास मान्यता देण्यात आली. या योजनेसाठी केंद्राकडून 29 कोटी 21 लाख रुपयांचा निधी देण्यात आला.
या निधीतून अत्याधुनिक यंत्रसामग्री खरेदी करून प्रयोगशाळा कार्यान्वित करण्यात आल्या. विशेषतः COVID-19 महामारीच्या काळात या लॅब्सने RT-PCR चाचण्यांद्वारे महत्त्वाची भूमिका बजावली आणि हजारो रुग्णांचे वेळेत निदान करण्यात मदत केली.
या प्रयोगशाळांमुळे विविध विषाणूजन्य आजारांचे निदान जलद गतीने करणे शक्य झाले आहे. आतापर्यंत कोविड-19 (37,21,154), डेंग्यू (88,327), चिकनगुनिया (39,817), झीका (3,923), स्क्रब टायफस (7,091), इन्फ्लुएंझा (27,536), हेपाटायटीस बी (1,53,180) आणि रोटाव्हायरस (651) अशा एकूण 40,41,689 तपासण्या करण्यात आल्या आहेत.
या उपक्रमामुळे महाराष्ट्रातील आरोग्य व्यवस्थेला नवे बळ मिळाले असून, भविष्यात उद्भवणाऱ्या महामारी किंवा संसर्गजन्य आजारांशी मुकाबला करण्यासाठी राज्य अधिक सज्ज झाले आहे. तज्ज्ञांच्या मते, या प्रयोगशाळांचे जाळे हे केवळ कोविडपुरते मर्यादित नसून भविष्यातील आरोग्य सुरक्षेसाठी एक मजबूत पाया ठरत आहे.
