( मुंबई )
ऑनलाइन फसवणुकीत तब्बल १.२५ लाख रुपयांहून अधिक नुकसान झाल्याच्या तक्रारीत ग्राहक आयोगाने तक्रार फेटाळली आहे. तक्रारदाराने स्वतःच फसवणूक करणाऱ्यांना वन-टाइम पासवर्ड (ओटीपी) दिला, त्यामुळे ग्राहकाच्या निष्काळजीमुळे नुकसान झाले असल्याचे आयोगाने स्पष्ट केले. अशा परिस्थितीत बँकेला दोष देणे शक्य नाही, असा निकाल आयोगाने दिला.
प्रकरणाचा तपशील
जानेवारी २०२२ मध्ये तक्रारदाराने नेटफ्लिक्स सदस्यत्व नूतनीकरण करण्याचा प्रयत्न करत असताना ई-मेलद्वारे आलेल्या लिंकवर क्लिक केले. हे ई-मेल नेटफ्लिक्सकडून आलेले नव्हते, हे त्याला लक्षात आले नाही. लिंकवर क्लिक केल्यावर त्याने आपली कार्ड माहिती व एचडीएफसी बँकेकडून आलेला ओटीपी भरला. काही सेकंदांतच १,२५,६६५ रुपयांचा व्यवहार झाल्याची पुष्टी एसएमएसद्वारे मिळाली, तर नेटफ्लिक्स सदस्यत्वाचे वास्तविक शुल्क फक्त ७९९ रुपये होते. तक्रारदाराने लगेच बँक आणि पोलिसांच्या सायबर सेलशी संपर्क साधला.
ग्राहक आयोगाचे म्हणणे
जिल्हा ग्राहक तक्रार निवारण आयोग (उपनगर)चे अध्यक्ष प्रदीप कडू आणि सदस्य गौरी एम. कापसे यांनी दिलेल्या आदेशात:
- तक्रारदाराची फसवणूक झाल्याचे मान्य, पण ओटीपी स्वतः दिल्यामुळे ग्राहकाची निष्काळजी स्पष्ट
- रिझर्व्ह बँकेच्या मार्गदर्शक तत्त्वांनुसार, ग्राहकाच्या निष्काळजीमुळे झालेले नुकसान ग्राहकानेच सहन करावे
- बँकेकडून सेवेतील कोणतीही त्रुटी नाही, त्यामुळे तक्रार फेटाळली
बँकेचे म्हणणे
- व्यवहार “ओटीपी” पडताळणीनंतरच सुरक्षित पद्धतीने झाला
- ओटीपी गोपनीय असून फक्त कार्डधारकास माहिती
- तक्रारदाराने फसव्या लिंकवर क्लिक करून आपली माहिती दिल्यामुळे व्यवहारात बँकेची कोणतीही चूक नाही
तक्रारदाराच्या अनुभवातून स्पष्ट होते की, ऑनलाइन व्यवहार करताना, ओटीपी, पासवर्ड किंवा बँक माहिती कोणालाही देऊ नका. शंका असल्यास थेट अधिकृत वेबसाइट किंवा अॅपद्वारे व्यवहार करा, संशयास्पद लिंकवर क्लिक करणे टाळा.
हे प्रकरण ग्राहकांसाठी ऑनलाइन सुरक्षेबाबत महत्त्वाची जाणीव निर्माण करते, कारण बँकांचे तंत्रज्ञान सुरक्षित असले तरी ग्राहकाची निष्काळजी आर्थिक नुकसानाचे कारण ठरू शकते.
