(संगमेश्वर / एजाज पटेल)
“स्वच्छता पाळा, निरोगी रहा” आणि “शुद्ध पाणी प्या” असे सल्ले शासनाकडून सातत्याने दिले जात असले, तरी संगमेश्वर तालुक्यातील फुणगूस मोहल्ला आणि भोसलेवाडी परिसरातील नागरिकांना दूषित पाणी पिण्याची वेळ येत आहे. ग्रामपंचायत प्रशासनाच्या दुर्लक्षामुळे पाणीपुरवठ्याचा प्रश्न आता केवळ गैरसोयीपुरता मर्यादित न राहता नागरिकांच्या आरोग्यास थेट धोका निर्माण करणारा ठरत आहे.
वीज बिल थकबाकीमुळे पाणीपुरवठा ठप्प
पाणीपुरवठा करणाऱ्या पंपाचे अर्धा लाख रुपयांहून अधिक वीज बिल वेळेत न भरल्याने महावितरणने वीज जोडणी तोडली. विहिरीत पाणी उपलब्ध असतानाही नागरिकांना पिण्याच्या पाण्यासाठी भटकंती करावी लागली. ही बाब ग्रामपंचायतीच्या कारभारावर गंभीर प्रश्नचिन्ह उभे करणारी आहे. माध्यमांनी हा विषय उचलल्यानंतरच प्रशासन हालचालीत आले आणि वीज जोडणी पुन्हा सुरू करण्यात आली.
जंगलात हरवलेली पाणी साठवण टाकी
गावाला पाणीपुरवठा करणारी साठवण टाकी जंगलातील झाडे, झुडपे आणि गवतामध्ये अक्षरशः गाडलेली असल्याचे चित्र आहे. टाकीच्या छतावरही गवत उगवलेले दिसून येते. ही पाणी साठवण टाकी आहे की दुर्लक्षित भग्न वास्तू, असा प्रश्न पडावा अशी अवस्था आहे. नवीन व्यक्तीस ही टाकी शोधणेही कठीण व्हावे, ही बाब धक्कादायक आहे.
बाह्य स्थिती इतकी विदारक असताना, टाकीच्या आतील स्वच्छतेबाबत शंका निर्माण होणे स्वाभाविक आहे. गाळ, शेवाळ किंवा कचरा साचलेल्या पाण्याचा पुरवठा झाल्यास अतिसार, कावीळ, टायफॉईडसारखे आजार पसरण्याचा धोका असल्याचे आरोग्य तज्ज्ञ सांगतात.
कायद्याच्या जबाबदारीकडे दुर्लक्ष?
महाराष्ट्र ग्रामपंचायत अधिनियम आणि सार्वजनिक आरोग्य नियमांनुसार स्वच्छ व सुरक्षित पिण्याचे पाणी पुरवणे ही ग्रामपंचायतीची कायदेशीर जबाबदारी आहे. पाणी साठवण टाक्यांची नियमित स्वच्छता, क्लोरीनेशन आणि त्याची लेखी नोंद ठेवणे बंधनकारक आहे. मात्र या टाकीची शेवटची स्वच्छता केव्हा झाली? क्लोरीनेशन झाले आहे का? याची कोणतीही अधिकृत नोंद आहे का? असे प्रश्न आता नागरिक उघडपणे उपस्थित करत आहेत.
“स्वच्छ पाणी प्या” फक्त घोषणापुरतेच?
शासन एकीकडे स्वच्छ पाणी पिण्याचा सल्ला देत असताना, स्थानिक पातळीवर मात्र त्याच सल्ल्याची पायमल्ली होत असल्याचे चित्र दिसत आहे. कागदोपत्री अहवाल नव्हे, तर प्रत्यक्ष पाहणी व्हावी, अशी ठाम मागणी ग्रामस्थांकडून होत आहे.
तातडीच्या उपाययोजनांची मागणी
नागरिकांनी पुढील मागण्या मांडल्या आहेत:
- पाणी साठवण टाकीची तात्काळ स्वच्छता व निर्जंतुकीकरण
- टाकीभोवतीची संपूर्ण झाडी व गवत काढून टाकणे
- पाण्याच्या गुणवत्तेची प्रयोगशाळा तपासणी करून अहवाल सार्वजनिक करणे
पाणी आणि आरोग्य यांचा अतूट संबंध आहे. दूषित पाणी म्हणजे आजारांना खुले आमंत्रण. त्यामुळे या प्रश्नाकडे तात्पुरत्या उपायांनी नव्हे, तर जबाबदारी, पारदर्शकता आणि दीर्घकालीन नियोजनाच्या दृष्टीने पाहिले जावे, अशी अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे. ग्रामपंचायत प्रशासन आता तरी जागे होणार का, की एखादी आरोग्य आपत्ती उद्भवल्यानंतरच हालचाल होणार, याकडे संपूर्ण गावाचे लक्ष लागले आहे.
