( नवी दिल्ली )
भारतात सोनं ही केवळ सौंदर्यप्रेमाची गोष्ट नसून सांस्कृतिक, सामाजिक आणि आर्थिक दृष्टिकोनातूनही एक महत्त्वाची गोष्ट मानली जाते. प्रत्येक घरात थोड्याफार प्रमाणात तरी सोन्याचे दागिने असतातच. अशा परिस्थितीत, सोन्याच्या किंमतीत होत असलेली झपाट्याने वाढ सर्वसामान्यांपासून गुंतवणूकदारांपर्यंत प्रत्येकासाठी चिंतेचा आणि चर्चेचा विषय ठरते आहे.
गेल्या काही वर्षांमध्ये सोन्याच्या दरात मोठी वाढ झाली आहे. काही काळापूर्वी म्हणजेच २०१९ साली, १० ग्रॅम (१ तोळा) सोन्याची किंमत सुमारे ३०,००० रुपये होती. मात्र, २०२५ च्या जुलैपर्यंत ही किंमत तब्बल १ लाख रुपये ओलांडून गेली आहे. सध्या दिल्लीत २४ कॅरेट सोन्याचा दर १० ग्रॅमसाठी १,०२,६४० रुपये इतका आहे. २२ कॅरेट सोन्याचा दरही जवळपास याच पातळीवर असून देशातील इतर प्रमुख शहरांमध्येही किंमतींमध्ये फारसा फरक नाही.
विश्लेषकांच्या मते, ही वाढ केवळ स्थानिक घटकांमुळे नाही, तर जागतिक पातळीवरील घडामोडींनीही त्यात मोठी भूमिका बजावली आहे. सध्या रशिया आणि युक्रेनमधील युद्ध, तसेच इराण आणि इस्रायलमधील तणावाने आंतरराष्ट्रीय बाजारात अस्थिरता निर्माण झाली आहे. आर्थिक अनिश्चिततेने गुंतवणूकदारांचे पारंपरिक सुरक्षिततेकडे वळणे अपेक्षित असते, आणि अशा वेळी सोनं हे नेहमीच एक विश्वासार्ह गुंतवणूक माध्यम मानलं जातं.
याच पार्श्वभूमीवर, एप्रिल २०२५ मध्ये मल्टी कमॉडिटी एक्सचेंज (MCX) वर १० ग्रॅम सोन्याचा दर १,०१,०७८ रुपये इतका पोहोचला होता. अशा वेगाने वाढणाऱ्या किमती पाहता, तज्ञांनी अंदाज व्यक्त केला आहे की पुढील ५ वर्षांत म्हणजेच २०३० पर्यंत सोन्याचा दर २.२५ लाख ते २.५ लाख रुपये प्रति १० ग्रॅमपर्यंत पोहोचू शकतो. २०१९ पासून आतापर्यंत दरवर्षी सरासरी १८ टक्क्यांनी वाढ झाली आहे, आणि ही गती कायम राहिल्यास हा आकडा गाठणे अशक्य नाही.
तथापि, सर्वच तज्ज्ञ या वाढीच्या संधीकडे सकारात्मकपणे पाहात नाहीत. काहींनी असा अंदाज वर्तवला आहे की सध्या सोन्याच्या बाजाराने ‘एकत्रीकरणाचा टप्पा’ गाठला आहे. म्हणजेच, जर जागतिक घडामोडींमध्ये कोणतेही मोठे संकट न उद्भवले, तर कदाचित सोन्याच्या किमतींमध्ये स्थैर्य येऊ शकते.
याशिवाय, काही आर्थिक अभ्यासानुसार चीनसारख्या देशांनी त्यांच्या विमा क्षेत्रातील एकूण मालमत्तेपैकी केवळ १% हिस्सा सोन्यात गुंतवला आहे. तसेच, अनेक मध्यवर्ती बँकांनी देखील सोन्याची खरेदी हळूहळू कमी केली आहे. ही गोष्ट जागतिक मागणी कमी होण्याचे संकेत देऊ शकते, ज्याचा परिणाम दरांवर होऊ शकतो.
या पार्श्वभूमीवर गुंतवणूकदारांनी अतिउत्साही न होता दूरदृष्टीने विचार करावा, असं तज्ज्ञांचे मत आहे. सोनं दीर्घकालीन गुंतवणुकीसाठी योग्य पर्याय असला, तरी संपूर्ण पोर्टफोलिओ केवळ सोन्यावर अवलंबून ठेवणं शहाणपणाचं ठरणार नाही. विविध आर्थिक साधनांमध्ये गुंतवणूक करणे ही काळाची गरज आहे.
सोन्याच्या किमतींमध्ये सध्या जोरदार वाढ होत असली, तरी भविष्यात ही गती कायम राहील की थांबेल, हे जागतिक परिस्थितीवर अवलंबून असेल. त्यामुळे गुंतवणूक करताना केवळ दरवाढीच्या अपेक्षेवर न जाता व्यापक माहिती, सल्ला आणि संयमाने निर्णय घेणं अत्यंत महत्त्वाचं ठरेल, असा सल्लाही तज्ञांनी दिला आहे
