(पुणे / वृत्तसंस्था)
स्मशानभूमीत विद्यार्थ्यांसाठी अभ्यासिका, गावात आधुनिक सोयी सुविधा, पाण्याचे पूर्ण नियोजन आणि विकासकामांमध्ये ग्रामस्थांचा सक्रिय सहभाग अशा विविध उपक्रमांच्या माध्यमातून पुणे जिल्ह्यातील पुरंदर तालुक्यातील आडाचीवाडी गावाने आपली वेगळी ओळख निर्माण केली आहे. लोकसहभागातून ग्रामविकासाचा आदर्श उभा करणाऱ्या या ग्रामपंचायतीने ‘मुख्यमंत्री समृद्ध पंचायतराज अभियान २०२५-२६’ मध्ये संपूर्ण महाराष्ट्रात प्रथम क्रमांक पटकावला आहे. या कामगिरीबद्दल ग्रामपंचायतीला ५ कोटी रुपयांचे रोख पारितोषिक आणि प्रशस्तीपत्रक देऊन गौरविण्यात आले.
नुकताच नाशिक येथे झालेल्या पुरस्कार वितरण सोहळ्यात मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस आणि राज्याचे ग्रामविकास व पंचायतराज मंत्री तथा सोलापूर जिल्ह्याचे पालकमंत्री जयकुमार गोरे यांच्या हस्ते आडाचीवाडी ग्रामपंचायतीचा सन्मान करण्यात आला. याच कार्यक्रमात ‘मुख्यमंत्री समृद्ध पंचायतराज अभियान २.०, २०२६-२७’ चा शुभारंभही करण्यात आला. विधानपरिषद सभापती प्रा. राम शिंदे, मंत्री गिरीष महाजन, मंत्री दादाजी भुसे, मंत्री नरहरी झिरवाळ, पद्मश्री पोपटराव पवार यांच्यासह आमदार आणि अन्य मान्यवर यावेळी उपस्थित होते.
आडाचीवाडीच्या या यशामागे १०० टक्के कर वसुली, पाणीपुरवठ्याचे नियोजन, जलसंधारण आणि ग्रामस्थांच्या सहभागातून राबवलेली विकासकामे महत्त्वाची ठरल्याचे सांगितले जाते. गावाच्या गरजा लक्षात घेऊन विविध सुविधा विकसित करण्यावर ग्रामपंचायतीने भर दिला आहे. या कामगिरीची दखल घेत राज्यस्तरावर गावाला प्रथम क्रमांकाचा बहुमान मिळाला.
गावातील पायाभूत सुविधांमध्ये सौरऊर्जेचा वापर, वाय-फाय सुविधा, प्रत्येक घराला नळाद्वारे पाणीपुरवठा, स्वच्छतेसाठी स्वतंत्र व्यवस्था, उद्यान आणि वातानुकूलित व्यायामशाळा यांचा समावेश आहे. सांडपाणी व्यवस्थापन आणि सार्वजनिक सुविधांची देखभाल करण्यासाठीही प्रयत्न केले जातात. या सुविधांमुळे ग्रामीण भागात नियोजनबद्ध पद्धतीने विकासकामे राबवण्याचा प्रयत्न दिसून येतो.
गावाची विशेष चर्चा मात्र स्मशानभूमीत चालणाऱ्या विद्यार्थ्यांच्या अभ्यासिकेमुळेही होते. घरात टीव्ही, मोबाईल आणि इतर कारणांमुळे अभ्यासासाठी शांत वातावरण मिळत नसलेल्या विद्यार्थ्यांसाठी स्मशानभूमीतील जागेचा उपयोग केला जातो. दररोज संध्याकाळी विद्यार्थी येथे एकत्र येऊन अभ्यास करतात. येथील स्मशानभूमी इतकी स्वच्छ, सुंदर व शांत आहे की स्मशानभूमीबाबत वाटणारी भीती दूर करण्यासाठी येथे रात्रीची ‘शाळा’च भरवली जात आहे. विशेष म्हणजे, मुलेही आनंदाने या उपक्रमात सहभागी होत आहेत. त्यामुळे ही स्मशानभूमी आडाचीवाडीची वेगळीच ओळख बनली आहे. गावातील दोन निवृत्त शिक्षक विद्यार्थ्यांना मार्गदर्शन करतात आणि त्यांच्या शंकांचे निरसन करतात. अभ्याससत्राची सुरुवात प्रार्थना आणि ध्यानाने होते. या उपक्रमामुळे विद्यार्थ्यांना एकाग्रतेने अभ्यास करण्यासाठी पर्यायी जागा उपलब्ध झाली आहे.
सामान्यतः भीती, ओसाडपणा व शांततेशी जोडली जाणारी स्मशानभूमी आडाचीवाडी मात्र पूर्णपणे वेगळ्या स्वरूपात दिसते. स्वच्छ परिसर, आकर्षक फुलझाडे, बैठकव्यवस्था, पुरेशी प्रकाशयोजना व पाण्याची सोय, यामुळे येथे सातत्याने ग्रामस्थांची वर्दळ असते. दुपारचे किंवा रात्रीचे जेवण झाल्यानंतर काही ज्येष्ठ नागरिक येथे फेरफटका मारण्यासाठी व आवर्जून गप्पांसाठी एकत्र येतात.
गावाच्या विकासात जलसंधारणालाही महत्त्व देण्यात आले आहे. पाण्याचे नियोजन आणि जलस्रोतांच्या बळकटीकरणामुळे शेतीला चालना मिळण्यास मदत झाली आहे. अंजीर शेतीतून शेतकऱ्यांना उत्पन्नाच्या संधी उपलब्ध होत असल्याचे सांगितले जाते. याशिवाय महिला बचत गट, ज्येष्ठ नागरिकांसाठी उद्यान आणि विद्यार्थ्यांसाठीच्या सुविधांमधून गावाच्या विविध घटकांच्या गरजा पूर्ण करण्याचा प्रयत्न केला जात आहे.
‘मुख्यमंत्री समृद्ध पंचायतराज अभियान’ अंतर्गत ग्रामपंचायतींच्या कामगिरीचे मूल्यमापन करताना लोकसहभाग, सुशासन, पाणीपुरवठा, स्वच्छता, पर्यावरण संवर्धन, पायाभूत सुविधा आणि उपजीविकेच्या संधी अशा विविध बाबींचा विचार केला जातो. या पार्श्वभूमीवर आडाचीवाडीने मिळवलेला राज्यस्तरीय पुरस्कार ग्रामविकासाच्या प्रयत्नांना मिळालेली महत्त्वपूर्ण दाद मानली जात आहे.
आडाचीवाडीची कामगिरी केवळ एका पुरस्कारापुरती मर्यादित नाही. ग्रामस्थांचा सहभाग, स्थानिक गरजांनुसार विकासाचे नियोजन आणि उपलब्ध साधनसंपत्तीचा उपयोग यांच्या माध्यमातून गावाच्या विकासाला दिशा देण्याचा प्रयत्न येथे झाला आहे. स्मशानभूमीतील अभ्यासिकेसारखा सामाजिक उपक्रम आणि पाणी, स्वच्छता व पायाभूत सुविधांवरील भर यांमुळे आडाचीवाडीने राज्यातील इतर ग्रामपंचायतींसमोर विकासाचा आदर्श ठेवला आहे.
