(काठमांडू / वृत्तसंस्था)
नेपाळमध्ये निसर्गाने रौद्र रूप धारण केले असून रसुवा जिल्ह्यातील विनाशकारी पुरामुळे मोठी जीवितहानी आणि वित्तहानी झाली आहे. तिबेट-नेपाळ सीमेजवळील भोटेकोशी आणि लेंडे नदीच्या परिसरात आलेल्या अचानक पुरामुळे गावे, रस्ते, पूल आणि जलविद्युत प्रकल्पांचे मोठ्या प्रमाणात नुकसान झाले आहे. उपलब्ध माहितीनुसार, या आपत्तीत मृतांचा आकडा 98 वर पोहोचला असून शेकडो नागरिक आणि पर्यटक बेपत्ता असल्याची माहिती समोर आली आहे.
रसुवा जिल्ह्यातील तिमुरे आणि स्याफ्रुबेंशी परिसराला पुराचा मोठा फटका बसला आहे. भोटेकोशी नदीच्या पात्रात अचानक पाण्याचा प्रचंड प्रवाह वाढल्याने अनेक भाग जलमय झाले. काही ठिकाणी पूल आणि रस्ते वाहून गेल्याने संपर्क व्यवस्था विस्कळीत झाली आहे. जलविद्युत प्रकल्पांचेही मोठे नुकसान झाले असून बचाव आणि मदतकार्य युद्धपातळीवर सुरू आहे.
नेपाळच्या राष्ट्रीय आपत्ती जोखीम न्यूनीकरण आणि व्यवस्थापन प्राधिकरणाने दिलेल्या प्राथमिक माहितीनुसार, प्लॅनेट लॅब्सच्या उपग्रह प्रतिमांच्या विश्लेषणातून रसुवागढी सीमा ओलांडण्याच्या ठिकाणापासून ईशान्येला सुमारे 20 किलोमीटर अंतरावर नेपाळ-चीन सीमेवर बर्फ आणि खडकांचे भूस्खलन झाल्याचे दिसून आले आहे. या भूस्खलनामुळे लेंडे नदीत हिमनदीशी संबंधित पूर आला असण्याची शक्यता व्यक्त करण्यात आली आहे.
दरम्यान, भोटेकोशी नदीची पाणीपातळी धोकादायक पातळीवर गेल्याने नदीकाठच्या नागरिकांना तातडीने सुरक्षित आणि उंच ठिकाणी स्थलांतरित होण्याचे निर्देश प्रशासनाने दिले आहेत. अचानक आलेल्या पुरामुळे अनेक कुटुंबे आणि स्थानिक नागरिकांचा संपर्क तुटला असून बेपत्ता व्यक्तींचा शोध घेण्यासाठी बचाव पथकांकडून प्रयत्न सुरू आहेत.
नेपाळच्या पर्यटन विभागाच्या माहितीनुसार, 105 भारतीय नागरिकांसह एकूण 291 परदेशी पर्यटक अद्याप बेपत्ता असल्याची माहिती समोर आली आहे. त्यामुळे भारतातून नेपाळला गेलेल्या पर्यटकांच्या कुटुंबीयांची चिंता वाढली आहे. दिल्लीमध्ये राहणारे अनेक नेपाळी नागरिकही आपल्या कुटुंबीयांशी संपर्क साधण्यासाठी धडपडत असून बाधित भागातून येणाऱ्या माहितीची प्रतीक्षा करत आहेत.
नेपाळमधील या महापुरामागे चीनच्या तिबेटमधील बांधकाम प्रकल्पांचा हात असल्याचा दावा काही नेपाळी पत्रकारांच्या गटाकडून करण्यात आला आहे. तिबेटमध्ये पर्वत कापणे, वसाहती आणि बंदर उभारणी तसेच नदीच्या नैसर्गिक प्रवाहात करण्यात आलेल्या बदलांमुळे पर्यावरणावर परिणाम झाल्याचा आरोप या गटाने केला आहे. मात्र, या दाव्याची स्वतंत्र अधिकृत पुष्टी अद्याप झालेली नाही. त्यामुळे या आरोपांकडे सध्या दाव्याच्या स्वरूपातच पाहणे आवश्यक आहे.
या आपत्तीचा परिणाम भारतातील नागरिकांवरही झाला आहे. सातारा जिल्हा प्रशासनाने नेपाळमध्ये अडकलेल्या नागरिक आणि पर्यटकांच्या माहितीसाठी नियंत्रण कक्ष स्थापन केला आहे. महाबळेश्वर येथील पर्यटनासाठी नेपाळला गेलेल्या 10 महिला पोखरा येथील एका हॉटेलमध्ये सुरक्षित असल्याची माहिती प्रशासनाला मिळाली आहे. त्यांच्याशी प्रशासनाचा संपर्क झाला आहे.
नेपाळमध्ये अडकलेल्या पर्यटकांची माहिती प्रशासनाला देताना संबंधित व्यक्तीचे नाव, मोबाइल क्रमांक, नेपाळमधील सध्याचे ठिकाण किंवा हॉटेल, प्रवासाचा तपशील आणि कुटुंबीयांचा संपर्क क्रमांक उपलब्ध असल्यास तो देण्याचे आवाहन करण्यात आले आहे. नागरिकांनी अफवांवर विश्वास न ठेवता अधिकृत माहितीसाठी प्रशासनाशी संपर्क साधावा, असे आवाहनही करण्यात आले आहे.
नेपाळमधील परिस्थिती अद्याप गंभीर असून मृतांचा आणि बेपत्ता नागरिकांचा आकडा वाढण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे. त्यामुळे बचावकार्य आणि प्रशासनाकडून मिळणाऱ्या अधिकृत माहितीकडे सर्वांचे लक्ष लागले आहे.
