(रत्नागिरी / वार्ताहर)
रत्नागिरी शहरासह जिल्ह्याच्या विविध भागांमध्ये रस्त्यालगत, पदपथांवर तसेच विविध खाद्य आस्थापनांमध्ये चायनीज पदार्थांचे स्टॉल आणि दुकाने मोठ्या प्रमाणावर आहेत. नूडल्स, मंच्युरियन, फ्राईड राईस यांसह विविध चायनीज पदार्थांना आकर्षक लालसर रंग देण्यासाठी पूर्वी काही ठिकाणी कृत्रिम खाद्यरंगांचा वापर केला जात असल्याचे आढळून येत होते. मात्र, कृत्रिम खाद्यरंगांचा अतिरेक किंवा नियमबाह्य पद्धतीने केलेला वापर आरोग्यासाठी घातक ठरू शकतो. त्यामुळे अशा पदार्थांच्या तपासणीला अन्न व औषध प्रशासनाकडून विशेष महत्त्व देण्यात आले आहे.
अन्नपदार्थांमध्ये भेसळयुक्त घटकांचा वापर तसेच आरोग्यास घातक ठरू शकणाऱ्या कृत्रिम खाद्यरंगांच्या वापराविरोधात अन्न व औषध प्रशासनाने (एफडीए) आता धडक मोहीम सुरू केली आहे. या कारवाईमुळे रत्नागिरी जिल्ह्यातील चायनीज पदार्थ विक्रेत्यांमध्ये मोठी धास्ती निर्माण झाली असून, तपासणीची शक्यता लक्षात घेता अनेक विक्रेत्यांनी चायनीज पदार्थ तयार करताना कृत्रिम खाद्यरंगांचा वापर टाळण्यास सुरुवात केली आहे. त्याऐवजी पदार्थांना आकर्षक रंग देण्यासाठी बीट आणि लाल मिरची यांसारख्या नैसर्गिक घटकांचा वापर केला जात आहे.
अन्न व औषध प्रशासनाचे आयुक्त तुकाराम मुंढे यांच्या मार्गदर्शनाखाली भेसळयुक्त पदार्थ, कृत्रिम खाद्यरंग आणि नियमबाह्य घटकांचा वापर करणाऱ्यांविरोधात कारवाईचा बडगा उगारण्यात आला आहे. या कारवाईसोबतच चायनीज पदार्थ तयार करताना कोणते घटक वापरणे आवश्यक आहे, कोणत्या घटकांचा वापर टाळणे गरजेचे आहे आणि अन्नसुरक्षेशी संबंधित नियमांचे पालन कोणत्या पद्धतीने करावे, याबाबत विक्रेत्यांना मार्गदर्शन दिले जात आहे.
एफडीएकडून केवळ कृत्रिम खाद्यरंगांच्या वापरावरच लक्ष केंद्रित केले जात नसून, चायनीज पदार्थ तयार करताना वापरल्या जाणाऱ्या अजिनामोटो तसेच विविध सिझनिंग पावडरच्या वापराबाबतही नियमांचे पालन करण्यावर भर दिला जात आहे. त्यामुळे रत्नागिरी जिल्ह्यातील चायनीज पदार्थ विक्रेत्यांमध्ये आता अधिक सावधगिरीचे वातावरण निर्माण झाले आहे.
चायनीज पदार्थांना आकर्षक रंग देण्यासाठी कृत्रिम खाद्यरंगांचा वापर करण्याऐवजी नैसर्गिक पर्यायांचा वापर करण्याकडे काही विक्रेत्यांचा कल वाढला आहे. बीट आणि लाल मिरची यांसारख्या नैसर्गिक घटकांचा वापर करून पदार्थांना आवश्यक रंग मिळत असल्याचे विक्रेत्यांचे म्हणणे आहे. त्यामुळे कृत्रिम खाद्यरंगांचा वापर टाळण्यास सुरुवात झाल्याचे चित्र जिल्ह्यात पाहायला मिळत आहे.
दरम्यान, खाद्यरंगाचा वापर बंद केल्यानंतर चायनीज पदार्थांच्या चवीमध्ये कोणताही फरक जाणवत नसल्याचे विक्रेत्यांचे म्हणणे आहे. नैसर्गिक घटकांचा वापर केल्यामुळे पदार्थांना रंगही मिळतो आणि कृत्रिम खाद्यरंगाच्या तुलनेत हाताला रंग चिकटत नाही, असे ग्राहकांचेही म्हणणे आहे. त्यामुळे चायनीज पदार्थांमध्ये कृत्रिम रंगांचा वापर टाळून नैसर्गिक पर्यायांचा अवलंब करण्याच्या प्रक्रियेला सुरुवात झाल्याचे दिसून येत आहे.
आरोग्याच्या दृष्टीने सकारात्मक पाऊल
चायनीज पदार्थ आकर्षक दिसावेत यासाठी त्यांना कृत्रिम रंग देण्यापेक्षा त्यांची गुणवत्ता, स्वच्छता आणि सुरक्षितता अधिक महत्त्वाची आहे. अन्न व औषध प्रशासनाच्या तपासणीमुळे विक्रेत्यांनी अन्नसुरक्षेशी संबंधित नियमांचे पालन करण्यास सुरुवात केली आहे. त्याचबरोबर कृत्रिम खाद्यरंगांचा वापर टाळून बीट आणि लाल मिरची यांसारख्या नैसर्गिक पर्यायांकडे वळण्याची प्रक्रिया सुरू झाली आहे.
एफडीएकडून भेसळयुक्त पदार्थ, कृत्रिम खाद्यरंग आणि नियमबाह्य घटकांच्या वापराविरोधात सुरू असलेली ही मोहीम सातत्याने सुरू राहिल्यास अन्नपदार्थांमधील भेसळ तसेच अनधिकृत घटकांचा वापर रोखण्यास मदत होऊ शकते. यामुळे ग्राहकांना अधिक सुरक्षित अन्नपदार्थ उपलब्ध होण्यास हातभार लागून त्यांच्या आरोग्याचे संरक्षण करण्याच्या दृष्टीनेही या मोहिमेला महत्त्व प्राप्त झाले आहे.
