(गडचिरोली / वृत्तसंस्था)
गडचिरोली जिल्ह्यातील धानोरा तालुक्यातील जपतलाई येथील आश्रमशाळेत मध्यरात्री सर्पदंशाची धक्कादायक घटना घडली. रात्री झोपलेल्या विद्यार्थिनींना सर्पदंश झाल्यानंतर त्यांना उपचारासाठी रुग्णालयात दाखल करण्यात आले. मात्र, उपचारादरम्यान तीन विद्यार्थिनींचा दुर्दैवी मृत्यू झाला आहे. या घटनेमुळे आदिवासी विद्यार्थ्यांच्या आश्रमशाळांमधील सुरक्षा व्यवस्था, निवासाची सुविधा आणि प्रशासनाच्या उपाययोजनांबाबत गंभीर प्रश्न उपस्थित झाले आहेत.
या घटनेत दीपिका लकडा (इयत्ता सहावी), सुष्मिता मंडल (इयत्ता आठवी) आणि अनु कोरेटी (इयत्ता दुसरी) या तीन विद्यार्थिनींचा मृत्यू झाल्याची प्राथमिक माहिती आहे. तर सर्पदंश झालेल्या अन्य विद्यार्थिनींवर उपचार सुरू असून, त्यापैकी एका विद्यार्थिनीची प्रकृती गंभीर असल्याचे सांगण्यात येत आहे.
मध्यरात्री झोपेत असताना विद्यार्थिनींना सर्पदंश
मिळालेल्या प्राथमिक माहितीनुसार, जपतलाई येथील आश्रमशाळेतील विद्यार्थिनींनी रात्रीचे जेवण केल्यानंतर नेहमीप्रमाणे निवासाच्या ठिकाणी झोपल्या होत्या. रात्री साधारण दोन ते अडीच वाजण्याच्या सुमारास काही विद्यार्थिनींची अचानक प्रकृती बिघडली.
दरम्यान, विद्यार्थिनींना सर्पदंश झाल्याचे लक्षात आल्यानंतर आश्रमशाळा प्रशासनाने तातडीने हालचाली सुरू केल्या. सर्पदंश झालेल्या विद्यार्थिनींना उपचारासाठी रुग्णालयात दाखल करण्यात आले. मात्र, काही विद्यार्थिनींची प्रकृती उपचारादरम्यान गंभीर बनली.
दोन विद्यार्थिनींचा धानोरा रुग्णालयात मृत्यू
दीपिका लकडा (इयत्ता सहावी) आणि सुष्मिता मंडल (इयत्ता आठवी) यांना उपचारासाठी धानोरा येथील रुग्णालयात दाखल करण्यात आले होते. डॉक्टरांकडून उपचार सुरू असतानाच दोन्ही विद्यार्थिनींचा मृत्यू झाला.
या घटनेनंतर अनु कोरेटी (इयत्ता दुसरी) हिलाही पुढील उपचारासाठी गडचिरोली जिल्हा रुग्णालयात हलवण्यात आले. मात्र, उपचार सुरू असतानाच तिचीही प्राणज्योत मालवली. त्यामुळे या सर्पदंशाच्या घटनेत आतापर्यंत तीन निष्पाप विद्यार्थिनींचा मृत्यू झाला आहे.
सर्पदंश झालेल्या अन्य विद्यार्थिनींवरही रुग्णालयात उपचार सुरू आहेत. प्राथमिक माहितीनुसार दीपिका मडावी, कविता किरंगा आणि समृद्धी नैताम यांच्यावर उपचार सुरू असल्याचे समजते. यापैकी एका विद्यार्थिनीची प्रकृती गंभीर असल्याची माहिती समोर आली आहे.
मृत आणि उपचार घेत असलेल्या विद्यार्थिनींच्या कुटुंबीयांना घटनेची माहिती मिळताच त्यांनी गडचिरोली जिल्हा रुग्णालयाकडे धाव घेतली. आपल्या मुलीला गमावल्याची बातमी समोर आल्यानंतर पालक आणि नातेवाईकांनी आक्रोश केला. या घटनेमुळे जपतलाईसह संपूर्ण परिसरात हळहळ व्यक्त केली जात आहे.
या घटनेनंतर आश्रमशाळेतील विद्यार्थ्यांच्या निवास आणि सुरक्षेच्या सुविधांबाबत गंभीर प्रश्न उपस्थित होत आहेत. उपलब्ध माहितीनुसार, विद्यार्थिनींना झोपण्यासाठी पुरेसे पलंग उपलब्ध नसल्याने जमिनीवर गाद्या टाकून झोपावे लागत होते, असा आरोप करण्यात येत आहे.
आश्रमशाळेतील विद्यार्थ्यांना सुरक्षित आणि योग्य निवासाची सुविधा उपलब्ध करून देण्याची मागणी यापूर्वीही करण्यात आली होती, असे सांगितले जात आहे. मात्र, या मागण्यांकडे पुरेसे लक्ष दिले गेले नसल्याचा आरोप होत आहे.
विद्यार्थिनींना जमिनीवर झोपावे लागत असल्यास साप, विंचू किंवा अन्य विषारी प्राण्यांपासून धोका निर्माण होण्याची शक्यता अधिक असते. त्यामुळे आश्रमशाळेतील विद्यार्थ्यांच्या सुरक्षेसाठी आवश्यक त्या उपाययोजना का करण्यात आल्या नाहीत, असा प्रश्न आता उपस्थित होत आहे. या घटनेनंतर हा प्रश्न केवळ एका आश्रमशाळेपुरता मर्यादित न राहता राज्यातील आदिवासी आश्रमशाळांमधील निवास व्यवस्था, स्वच्छता, आरोग्य सुविधा, कीटकनाशक उपाययोजना आणि विद्यार्थ्यांची सुरक्षा यांचा मुद्दा पुन्हा चर्चेत आला आहे.
विशेषतः ग्रामीण आणि जंगलालगतच्या भागातील आश्रमशाळांमध्ये सर्प आणि अन्य विषारी जीवांचा धोका लक्षात घेऊन नियमितपणे परिसराची पाहणी करणे, झोपण्याच्या जागेची सुरक्षितता तपासणे, गाद्या-कपडे नियमित तपासणे, परिसर स्वच्छ ठेवणे आणि आपत्कालीन वैद्यकीय सुविधा तत्काळ उपलब्ध करून देणे आवश्यक आहे.
तीन विद्यार्थिनींच्या मृत्यूमुळे या संपूर्ण घटनेची सखोल चौकशी करण्याची मागणी जोर धरू लागली आहे. विद्यार्थिनींना नेमका कशा परिस्थितीत सर्पदंश झाला, घटनेची माहिती प्रशासनाला किती वाजता मिळाली, त्यानंतर रुग्णालयात हलवण्यासाठी किती वेळ लागला, तसेच आश्रमशाळेत सर्पदंश प्रतिबंधासाठी आवश्यक सुरक्षा उपाययोजना करण्यात आल्या होत्या का, याची चौकशी होणे महत्त्वाचे ठरणार आहे. याशिवाय आश्रमशाळेतील विद्यार्थिनींना पुरेसे पलंग, सुरक्षित झोपण्याची व्यवस्था आणि आपत्कालीन वैद्यकीय सुविधा उपलब्ध होत्या का, याचीही तपासणी होण्याची गरज आहे.
आता उपचार घेत असलेल्या विद्यार्थिनींची प्रकृती लवकरात लवकर सुधारावी, यासाठी प्रार्थना केली जात आहे. या घटनेनंतर प्रशासनाने तातडीने आश्रमशाळेतील सुरक्षा व्यवस्थेचा आढावा घेऊन विद्यार्थ्यांच्या जीविताची सुरक्षितता सुनिश्चित करावी, अशी मागणी होत आहे. या तीन विद्यार्थिनींचा मृत्यू ही केवळ दुर्दैवी घटना नसून आश्रमशाळांमधील विद्यार्थ्यांच्या निवास आणि सुरक्षा व्यवस्थेची गंभीरपणे तपासणी करण्याची गरज अधोरेखित करणारी घटना ठरली आहे.
