(रत्नागिरी / वार्ताहर)
कोकणातील महत्त्वाचे जयगड बंदर आणि पश्चिम महाराष्ट्राला वेगवान रस्तेमार्गाने जोडणाऱ्या जयगड-चिपळूण-सातारा द्रुतगती महामार्ग प्रकल्पाला गती मिळाली आहे. सुमारे ९८ किलोमीटर लांबीच्या या प्रस्तावित महामार्गासाठी भारतीय राष्ट्रीय महामार्ग प्राधिकरणाने (NHAI) सविस्तर प्रकल्प अहवाल (DPR) आणि व्यवहार्यता अभ्यासाची प्रक्रिया सुरू केली असून, त्यासाठी सल्लागार नियुक्त करण्यासाठी निविदा मागविण्यात आल्या आहेत.
या प्रकल्पासाठी सुमारे ९,६०० कोटी रुपयांचा खर्च अपेक्षित आहे.
प्रस्तावित महामार्गामुळे कोकण आणि पश्चिम महाराष्ट्रातील संपर्क अधिक वेगवान होण्याची अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे. विशेषतः जयगड बंदर, चिपळूण, सातारा तसेच कराडमार्गे मुंबई-बंगळुरू राष्ट्रीय महामार्गाशी थेट जोडणी निर्माण होणार आहे. त्यामुळे मालवाहतूक, औद्योगिक विकास आणि बंदराशी निगडित व्यापाराला मोठी चालना मिळण्याची शक्यता आहे.
राष्ट्रीय महामार्ग प्राधिकरणाकडून तयार करण्यात येणाऱ्या सविस्तर प्रकल्प अहवालात महामार्गाचे आरेखन, सेवा रस्ते, विद्यमान पुलांचे रुंदीकरण अथवा नवीन पूल, डोंगराळ भागातील बोगदे, भूसंपादन, पर्यावरणीय परिणाम आणि आर्थिक व्यवहार्यता यांचा सखोल अभ्यास केला जाणार आहे. कोकणातील डोंगराळ भूप्रदेश लक्षात घेता या प्रकल्पात काही ठिकाणी बोगदे आणि मोठ्या पुलांचाही समावेश असण्याची शक्यता आहे.
याशिवाय, महामार्गासाठी आवश्यक भूसंपादन, बाधित इमारती, सार्वजनिक सुविधांचे स्थलांतर, झाडांची तोड आणि संभाव्य पुनर्वसन याचाही तपशील अहवालात समाविष्ट केला जाणार आहे. या अभ्यासानंतर प्रकल्पाच्या अंतिम आराखड्याला मंजुरी देण्याची प्रक्रिया पुढे सरकेल.
जयगड बंदराचे वाढते महत्त्व
रत्नागिरी जिल्ह्यातील जयगड बंदर हे राज्यातील महत्त्वाच्या खोल पाण्यातील बंदरांपैकी एक असून, वर्षभर कार्यरत असते. या बंदरातून लोहखनिज, कोळसा, बॉक्साईट आणि चुनखडी यांची मोठ्या प्रमाणावर वाहतूक केली जाते. तसेच देशातील महत्त्वाच्या एलएनजी (Liquefied Natural Gas) आणि एलपीजी (Liquefied Petroleum Gas) साठवणूक केंद्रांपैकी हे एक केंद्र आहे. द्रुतगती महामार्गामुळे या बंदराची पश्चिम महाराष्ट्राशी थेट जोडणी होऊन औद्योगिक आणि आर्थिक विकासाला चालना मिळण्याची अपेक्षा आहे.
प्रकल्पाची प्रमुख वैशिष्ट्ये
- एकूण लांबी : ९८ किलोमीटर
- अंदाजित खर्च : सुमारे ₹९,६०० कोटी
- प्रारंभी चार पदरी, भविष्यात आठ पदरी महामार्ग
- नागरी भागात १० मीटर रुंदीचे सेवा रस्ते
- कराडजवळ मुंबई-बंगळुरू राष्ट्रीय महामार्गाशी जोडणी
- आवश्यक ठिकाणी बोगदे आणि नवीन पूल
डीपीआरमध्ये होणार अभ्यास
- भूसंपादनाची आवश्यकता आणि खर्च
- बाधित इमारती व पुनर्वसन
- सार्वजनिक सुविधांचे स्थलांतर
- पर्यावरणीय आणि सामाजिक परिणाम
- तोडावी लागणारी झाडे
- प्रकल्पाची आर्थिक आणि वित्तीय व्यवहार्यता
या प्रकल्पामुळे कोकण आणि पश्चिम महाराष्ट्रातील दळणवळण अधिक सक्षम होण्याबरोबरच उद्योग, पर्यटन, बंदराधारित व्यापार आणि स्थानिक अर्थव्यवस्थेलाही मोठी चालना मिळण्याची अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे.
