(संगमेश्वर / प्रतिनिधी)
पावसाळा संपताच नद्या-नाले आटू लागले असून, परिसरात पाणीटंचाईची चाहूल आतापासूनच जाणवू लागली आहे. अशा परिस्थितीत संगमेश्वर तालुक्यातील उमरे धरण अर्थात तेलेवाडी तलावाच्या गळतीचा प्रश्न अद्याप कायम असल्याने परिसरातील दहा गावांच्या पाणीपुरवठ्याबाबत चिंता व्यक्त केली जात आहे. धरणाच्या कायमस्वरूपी दुरुस्तीची प्रक्रिया सुरू असली, तरी तोपर्यंत गळती रोखून उपलब्ध पाणीसाठा वाचविण्यासाठी तातडीने उपाययोजना कराव्यात, अशी मागणी उमरे ग्रामविकास मंडळाचे अध्यक्ष महेंद्र जाधव यांनी केली आहे.
धरणाच्या दुरुस्तीसाठी निधी, निविदा आणि कोट्यवधी रुपयांच्या खर्चाची चर्चा सुरू असताना प्रत्यक्षात उपलब्ध पाणी वाया जाण्यापासून रोखण्यासाठी काय उपाययोजना केल्या जात आहेत, असा सवाल जाधव यांनी उपस्थित केला आहे. धरणाच्या दुरुस्तीला विलंब होत असेल, तर तज्ज्ञांच्या मार्गदर्शनाखाली तांत्रिकदृष्ट्या सुरक्षित तात्पुरता उपाय करून गळती कमी करण्याला प्राधान्य द्यावे, अशी त्यांची भूमिका आहे. स्थानिकांच्या म्हणण्यानुसार, उमरे धरणाला गेल्या चार-पाच वर्षांपासून मोठ्या भगदाडामुळे गळती होत आहे. धरणातून पाणी वाहून जात असल्याने उपलब्ध जलसाठ्याचे नुकसान होत असल्याची तक्रार आहे. धरणाखालील गावांच्या सुरक्षिततेच्या दृष्टीने पाणीसाठा मर्यादित ठेवला जात असल्याचेही सांगितले जाते. त्यामुळे धरणाची सुरक्षितता आणि परिसरातील दहा गावांची पिण्याच्या पाण्याची गरज यांचा समतोल साधणे प्रशासनासाठी महत्त्वाचे ठरणार आहे. उन्हाळा सुरू होण्यास अद्याप काही महिने असले, तरी पावसाळ्यानंतर जलस्रोतांमधील पाण्याची पातळी कमी होऊ लागते. मार्च-एप्रिलमध्ये पाणीटंचाई निर्माण झाल्यानंतर उपाययोजनांची धावपळ करण्यापेक्षा आतापासूनच उपलब्ध पाण्याचा हिशेब ठेवणे, संभाव्य गरज निश्चित करणे आणि पाण्याचा अपव्यय रोखणे आवश्यक आहे.
धरणाच्या कायमस्वरूपी दुरुस्तीची प्रक्रिया पूर्ण होईपर्यंत गळतीमुळे पाणी वाहून जात राहणे परवडणारे नाही. आज उपलब्ध असलेला पाणीसाठा उन्हाळ्यात दहा गावांतील नागरिकांची तहान भागविण्यासाठी महत्त्वाचा आहे. त्यामुळे केवळ निधी मंजुरी आणि निविदा प्रक्रियेवर अवलंबून न राहता, गळती रोखण्यासाठी तातडीने व्यवहार्य उपाय शोधावेत, अशी मागणी जाधव यांनी केली. धरणातील सध्याचा पाणीसाठा, उन्हाळ्यातील संभाव्य मागणी आणि गावनिहाय पाणीपुरवठ्याची स्थिती यांचा आढावा घेऊन वास्तववादी आराखडा तयार करणेही आवश्यक आहे. धरणाच्या सुरक्षिततेला बाधा न आणता गळती कमी करण्यासाठी कोणते उपाय शक्य आहेत, याबाबत तांत्रिक तज्ज्ञांचे मार्गदर्शन घेण्याची गरज आहे.
पाणीटंचाई निर्माण झाल्यानंतर टँकरची व्यवस्था करणे आणि नागरिकांच्या तक्रारींवर उपाय शोधणे यापेक्षा संकट येण्यापूर्वीच नियोजन करणे अधिक परिणामकारक ठरू शकते. उमरे धरणाच्या गळतीचा प्रश्न अनेक वर्षांपासून कायम असल्याने यंदाच्या उन्हाळ्यापूर्वी प्रशासन कोणती ठोस पावले उचलते, याकडे परिसरातील ग्रामस्थांचे लक्ष लागले आहे. कोट्यवधींच्या दुरुस्तीचे नियोजन भविष्यासाठी महत्त्वाचे असले, तरी आज उपलब्ध असलेले पाणी वाचविणे ही तितकीच तातडीची गरज आहे. धरणाच्या सुरक्षिततेची खातरजमा करून गळतीवर उपाययोजना करणे आणि दहा गावांच्या पिण्याच्या पाण्याचे नियोजन वेळेत पूर्ण करणे, या दोन्ही बाबींना प्रशासनाने प्राधान्य द्यावे, अशी मागणी जोर धरत आहे.
