( मुंबई )
अवकाळी पाऊस, हवामान बदल आणि नैसर्गिक संकटांमुळे कोकणातील आंबा आणि काजू बागायतदारांचे मोठ्या प्रमाणात नुकसान झाले असून राज्य सरकार शेतकऱ्यांच्या पाठीशी ठामपणे उभे असल्याची ग्वाही महसूल मंत्री चंद्रशेखर बावनकुळे यांनी दिली आहे. नुकसानग्रस्त शेतकऱ्यांना अधिकाधिक मदत मिळावी यासाठी मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांच्याशी चर्चा करून अंतिम निर्णय घेतला जाईल, असे त्यांनी स्पष्ट केले.
मंत्रालयात बुधवारी झालेल्या महत्त्वपूर्ण बैठकीत कोकणातील आंबा आणि काजू उत्पादकांच्या विविध मागण्यांवर सविस्तर चर्चा करण्यात आली. या बैठकीला दत्तात्रय भरणे, मकरंद पाटील आणि भरत गोगावले यांच्यासह विविध शेतकरी संघटनांचे प्रतिनिधी उपस्थित होते. शेतकरी संघटनांनी कर्जमाफी, नुकसान भरपाई आणि विमा दाव्यांबाबत आक्रमक भूमिका घेत मुख्यमंत्र्यांच्या ‘वर्षा’ निवासस्थानी मोर्चा काढण्याचा इशाराही दिला आहे.
यंदा कोकणात अवकाळी पाऊस, ढगफुटी, उष्णतेतील चढउतार आणि हवामानातील बदलांमुळे आंबा व काजू बागांचे मोठे नुकसान झाले आहे. विशेषतः रत्नागिरी, सिंधुदुर्ग आणि रायगड जिल्ह्यांतील हजारो बागायतदार आर्थिक संकटात सापडले आहेत. अनेक भागांमध्ये आंब्याचा मोहोर गळून पडला, फळांची वाढ थांबली आणि काजू उत्पादनावरही गंभीर परिणाम झाला. त्यामुळे शेतकऱ्यांकडून मोठ्या आर्थिक मदतीची मागणी करण्यात येत आहे.
बैठकीदरम्यान महसूल मंत्री चंद्रशेखर बावनकुळे यांनी प्रशासनाला स्पष्ट निर्देश दिले की, कोकणातील नुकसानीचे पंचनामे पारदर्शक आणि तातडीने पूर्ण करण्यात यावेत. सिंधुदुर्ग, रत्नागिरी आणि रायगड जिल्ह्यांच्या जिल्हाधिकाऱ्यांनी सर्वेक्षण प्रक्रिया वेगाने पूर्ण करून नुकसानग्रस्त शेतकऱ्यांना तातडीने मदत मिळेल यासाठी प्रयत्न करावेत, असे आदेश त्यांनी दिले.
शेतकरी संघटनांचे नेते राजू शेट्टी यांनी बैठकीत सध्याची हेक्टरी 22 हजार रुपयांची मदत अपुरी असल्याचे सांगत आंबा बागांसाठी हेक्टरी 5 लाख रुपये आणि काजू बागांसाठी 3 लाख रुपये मदत जाहीर करण्याची मागणी केली. तसेच एनडीआरएफच्या मदतीसह शेतकऱ्यांना कर्जमाफीचा लाभ देण्यात यावा, अशी मागणीही त्यांनी केली.
दरम्यान, विनायक राऊत यांनी कोकणातील अर्थव्यवस्था मोठ्या प्रमाणात आंबा आणि काजू उत्पादनावर आधारित असल्याचे सांगत केंद्र सरकारच्या पथकाकडून नुकसान पाहणी करण्याची मागणी केली. तसेच अन्न व औषध प्रशासनाकडून होणारी अडवणूक थांबवावी, असेही त्यांनी नमूद केले.
काँग्रेसचे आमदार भाई जगताप यांनी विमा कंपन्या शेतकऱ्यांचे दावे मंजूर करण्यात टाळाटाळ करत असल्याचा आरोप केला. शेतकऱ्यांना वेळेत विमा भरपाई मिळत नसल्याने सरकारने थेट हस्तक्षेप करावा, अशी मागणी त्यांनी केली. यावर प्रतिक्रिया देताना महसूल मंत्री बावनकुळे यांनी विमा कंपन्यांच्या कारभाराची चौकशी केली जाईल आणि शेतकऱ्यांचा हक्क त्यांना मिळवून देण्यासाठी सरकार कटिबद्ध असल्याचे सांगितले.
कोकणातील लाखो बागायतदारांचे संपूर्ण अर्थकारण आंबा आणि काजू उत्पादनावर अवलंबून असल्याने आता राज्य सरकार नेमकी किती मदत जाहीर करते, नुकसान भरपाईबाबत कोणता अंतिम निर्णय घेतला जातो आणि कर्जमाफीबाबत काय भूमिका घेतली जाते याकडे संपूर्ण कोकणाचे लक्ष लागले आहे.
