( बंगळूरू )
अवकाशप्रेमी आणि खगोलशास्त्राची आवड असलेल्या नागरिकांसाठी उद्या 28 फेब्रुवारी 2026 ची संध्याकाळ खास ठरणार आहे. सूर्यास्तानंतर पश्चिम ते पूर्व आकाशात बुध, शुक्र, गुरू, शनी, युरेनस आणि नेपच्यून हे सहा ग्रह जवळपास एका रांगेत दिसणार आहेत. मंगळ या मांडणीत नसला तरी, सलग सहा ग्रह एकाच वेळी पाहण्याची संधी ही दुर्मिळ आणि लक्षवेधी खगोल घटना मानली जात आहे. स्वच्छ आकाश लाभल्यास हा ग्रहमेळा डोळ्यांचे पारणे फेडणारा ठरेल.
या ग्रहांपैकी गुरू सर्वात सहज ओळखता येईल. सूर्यास्ताच्या वेळी तो पूर्व आकाशात उंचावर दिसेल. चंद्र आणि मिथुन राशीतील कॅस्टर व पोलक्स या तार्यांच्या जवळ गुरू शोधणे सोपे ठरेल. शुक्र हा अत्यंत तेजस्वी ग्रह असल्याने तो लगेच लक्ष वेधून घेईल. तो बुधापेक्षा वरच्या बाजूला चमकत दिसेल आणि उशिरा मावळत असल्याने निरीक्षणासाठी भरपूर वेळ मिळेल. बुध हा पश्चिम क्षितिजाजवळ खाली असल्याने थोडा कठीण ठरू शकतो. 28 फेब्रुवारीला त्याचा तेज कमी असल्यामुळे दुर्बिणीचा वापर केल्यास तो अधिक स्पष्ट दिसू शकतो.
शनी हा शुक्र आणि बुधाजवळ पश्चिम आकाशात कमी उंचीवर दिसेल. सूर्यास्तानंतर तो लवकर मावळत असल्याने त्याचे निरीक्षण लगेच करणे महत्त्वाचे आहे. युरेनस हा ग्रह वृषभ राशीतील प्लीएड्स तारा समूहाच्या खाली स्थित असेल. तो नुसत्या डोळ्यांना सहज दिसत नाही, त्यामुळे दुर्बिणीची आवश्यकता भासेल. नेपच्यून हा या रांगेतील सर्वात कठीण ग्रह मानला जातो. तो शनीच्या आसपास पश्चिम आकाशात असेल आणि सूर्य पूर्णपणे मावळल्यानंतरच दुर्बिणीच्या मदतीने शोधता येईल.
ग्रह निरीक्षण करताना काही महत्त्वाच्या सुरक्षितता सूचना पाळणे गरजेचे आहे. सूर्य पूर्णपणे मावळेपर्यंत उघड्या डोळ्यांनी किंवा दुर्बिणीने सूर्याकडे पाहू नये. पश्चिम क्षितिज स्पष्ट दिसेल अशी मोकळी जागा निवडावी. समुद्रकिनारा, उंच टेकडी किंवा मोकळे मैदान यासाठी योग्य ठरू शकते. सूर्यास्तानंतर लगेचच निरीक्षण सुरू करणे फायदेशीर ठरेल, कारण बुध, शनी आणि नेपच्यून लवकर मावळतात. गुरू आणि शुक्र मात्र बराच वेळ दिसत राहतील.
हा ग्रहमेळा केवळ सुंदर दृश्यापुरता मर्यादित नाही. आपली सूर्यमाला किती विशाल आहे आणि ग्रहांची गती व मांडणी कशी सतत बदलत असते, हे समजून घेण्याची ही संधी आहे. अशा दुर्मिळ खगोल घटनांमुळे वैज्ञानिक कुतूहल वाढते आणि सामान्य नागरिकांनाही आकाशाकडे पाहण्याची नवी दृष्टी मिळते. 28 फेब्रुवारी 2026 ची ही संध्याकाळ अवकाशप्रेमींसाठी नक्कीच लक्षात राहणारी ठरणार आहे.
