(मुंबई / वृत्तसंस्था)
राज्यातील दुष्काळग्रस्त तालुक्यांच्या संख्येत आणखी ४० तालुक्यांची भर पडली असून, महाराष्ट्रातील एकूण ३०५ तालुके दुष्काळग्रस्त म्हणून घोषित करण्यात आले आहेत. मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी १४ ऑक्टोबर रोजी मंत्रिमंडळ बैठकीनंतर पत्रकार परिषदेत ही माहिती दिली. नव्याने जाहीर झालेल्या यादीत रत्नागिरी आणि पालघर जिल्ह्यांतील प्रत्येकी तीन तालुक्यांचा समावेश करण्यात आला आहे. त्यामुळे कोकणातील दुष्काळग्रस्त तालुक्यांची संख्या १८ झाली आहे.
राज्यात पावसाची कमतरता आणि पाणीटंचाईमुळे शेतीसमोर निर्माण झालेली आव्हाने लक्षात घेऊन सरकारने हा निर्णय घेतला आहे. ट्रिगर-१ आणि ट्रिगर-२ अंतर्गत प्राप्त झालेल्या माहितीच्या आधारे आतापर्यंत राज्यातील ३०५ तालुके दुष्काळग्रस्त घोषित करण्यात आले आहेत. यापूर्वी ट्रिगर-१ अंतर्गत २६५ तालुक्यांचा समावेश करण्यात आला होता. त्यात आता आणखी ४० तालुक्यांची भर पडली आहे.
रत्नागिरीतील लांजा, खेड आणि मंडणगडचा समावेश
रत्नागिरी जिल्ह्यातील आणखी तीन तालुक्यांना दुष्काळग्रस्त यादीत स्थान मिळाले आहे. यापूर्वी ट्रिगर-१ अंतर्गत रत्नागिरी, संगमेश्वर आणि राजापूर या तीन तालुक्यांमध्ये दुष्काळ जाहीर करण्यात आला होता. त्यावेळी जिल्ह्यातील उर्वरित तालुक्यांचाही दुष्काळग्रस्त यादीत समावेश करावा, अशी मागणी करण्यात आली होती. यावरून राजकीय आरोप-प्रत्यारोपही झाले होते. उद्धव ठाकरे यांच्या शिवसेनेचे आमदार भास्कर जाधव यांनी पालकमंत्री तथा उद्योगमंत्री उदय सामंत यांना लक्ष्य केले होते.
आता नव्याने जाहीर झालेल्या यादीत लांजा, मंडणगड आणि खेड या तालुक्यांचा समावेश करण्यात आला आहे. त्यामुळे या भागांतील दुष्काळग्रस्त शेतकऱ्यांना शासनाच्या मदतीचा लाभ मिळण्याची अपेक्षा आहे. सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील आठही तालुक्यांचा यापूर्वीच दुष्काळग्रस्त यादीत समावेश करण्यात आला आहे.
पालघर जिल्ह्यातील तीन तालुक्यांनाही दिलासा
पालघर जिल्ह्यातील जव्हार, मोखाडा आणि तलासरी या तीन तालुक्यांचा नव्याने दुष्काळग्रस्त यादीत समावेश करण्यात आला आहे. यापूर्वी ट्रिगर-१ अंतर्गत ठाणे आणि पालघर जिल्ह्यांचा समावेश करण्यात आला नव्हता. आता पालघरमधील या तीन तालुक्यांना दुष्काळग्रस्त घोषित करण्यात आल्याने तेथील शेतकऱ्यांना दिलासा मिळण्याची शक्यता आहे.
सांगली आणि गोंदिया जिल्ह्यांतील प्रत्येकी सात तालुके
नव्याने दुष्काळग्रस्त घोषित करण्यात आलेल्या ४० तालुक्यांमध्ये राज्यातील १२ जिल्ह्यांचा समावेश आहे. सांगली आणि गोंदिया जिल्ह्यांतील प्रत्येकी सात तालुक्यांचा या यादीत समावेश असून, सातारा जिल्ह्यातील पाच तालुके दुष्काळग्रस्त घोषित करण्यात आले आहेत.
सांगली जिल्ह्यात खानापूर, पलूस, शिराळा, वाळवा, कडेगाव, विटा आणि तासगाव या तालुक्यांचा समावेश आहे. गोंदिया जिल्ह्यात अर्जुनी मोरगाव, देवरी, सडक अर्जुनी, गोरेगाव, आमगाव, सालेकसा आणि गोंदिया या तालुक्यांचा समावेश करण्यात आला आहे. सातारा जिल्ह्यात पाटण, जावळी, कराड, कोरेगाव आणि वाई या पाच तालुक्यांना दुष्काळग्रस्त घोषित करण्यात आले आहे.
अन्य जिल्ह्यांतील तालुक्यांचाही समावेश
चंद्रपूर जिल्ह्यात बल्लारपूर, जिवती आणि ब्रह्मपुरी, तर नाशिक जिल्ह्यात चांदवड, त्र्यंबकेश्वर आणि निफाड या तालुक्यांचा समावेश आहे. भंडारा जिल्ह्यात मोहाडी आणि तुमसर, नांदेड जिल्ह्यात मुदखेड आणि मुखेड, पुणे जिल्ह्यात आंबेगाव आणि जुन्नर, तर कोल्हापूर जिल्ह्यात शाहूवाडी आणि शिरोळ या तालुक्यांना दुष्काळग्रस्त घोषित करण्यात आले आहे. वर्धा जिल्ह्यातील कारंजा या एका तालुक्याचाही नव्या यादीत समावेश आहे.
दुष्काळग्रस्त तालुक्यांना १२ सवलती लागू
राज्यातील दुष्काळग्रस्त म्हणून घोषित करण्यात आलेल्या तालुक्यांमध्ये यापूर्वी लागू करण्यात आलेल्या १२ सवलती सुरू राहणार असल्याचे मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी स्पष्ट केले. दुष्काळामुळे आर्थिक अडचणीत सापडलेल्या शेतकऱ्यांना दिलासा देण्यासाठी विविध उपाययोजना करण्यात येत आहेत. शेतकऱ्यांच्या खात्यांमध्ये कर्जमाफीची रक्कम जमा करण्याची प्रक्रिया सुरू असल्याची माहितीही त्यांनी दिली. तसेच दिवाळीपूर्वी शेतकऱ्यांच्या खात्यांमध्ये ५,००० रुपये जमा करण्यात येणार असल्याचे सांगण्यात आले.
राज्यातील ३०५ दुष्काळग्रस्त तालुक्यांमध्ये लागू असलेल्या सवलती, शेतकऱ्यांना मिळणारी आर्थिक मदत आणि टंचाईग्रस्त भागांतील पाणीपुरवठ्याच्या उपाययोजनांमुळे सरकारच्या पुढील निर्णयांकडे शेतकरी आणि नागरिकांचे लक्ष लागले आहे.
