दरवर्षी भक्तिभावाने साजरी होणारी महाशिवरात्र यंदा रविवार, 15 फेब्रुवारी रोजी आहे. भगवान शिव आणि देवी पार्वती यांच्या दिव्य मिलनाचा हा पवित्र उत्सव मानला जातो. या दिवशी उपवास, रुद्राभिषेक, जलाभिषेक आणि विशेष पूजन करून भक्त भगवान शिवाचे आशीर्वाद मिळवण्याचा प्रयत्न करतात.
यंदाची महाशिवरात्र ज्योतिषशास्त्रानुसार विशेष मानली जात आहे. काही दुर्मिळ आणि शक्तिशाली योग या दिवशी तयार होत असल्याचे सांगितले जात आहे. मात्र शिवपूजेदरम्यान काही वस्तू अशा आहेत ज्या शिवलिंगावर अर्पण करणे टाळावे, अशी धार्मिक मान्यता आहे.
शिवलिंगावर या 5 वस्तू अर्पण करू नका
1. तुळशीची पाने
हिंदू धर्मात तुळस अत्यंत पवित्र मानली जाते. अनेक देवतांच्या पूजेत तुळशीचा समावेश असतो. मात्र पुराणकथेनुसार तुळशीने जालंधर राक्षसाच्या वधाशी संबंधित घटनांमुळे शिवपूजेत स्वतःला दूर ठेवले, अशी श्रद्धा आहे. त्यामुळे शिवलिंगावर तुळशीची पाने अर्पण करू नयेत.
2. सिंदूर, कुंकू
सिंदूर व कुंकू हे सौभाग्याचे प्रतीक मानले जाते आणि ते देवीच्या पूजेत वापरले जाते. भगवान शिव तपस्वी आणि वैराग्याचे प्रतीक मानले जातात. त्यामुळे शिवलिंगावर कुंकू किंवा सिंदूर अर्पण करणे निषिद्ध मानले जाते.
3. हळद
हळद देखील सौभाग्य आणि स्त्रीलिंगी तत्वाचे प्रतीक आहे. शिव तपस्वी असल्यामुळे त्यांच्या पूजेत हळदीचा वापर टाळावा, अशी धार्मिक मान्यता आहे.
4. शंख वाजवणे किंवा शंखातून पाणी अर्पण करणे
इतर देवतांच्या पूजेत शंखाचा वापर केला जातो. मात्र पौराणिक कथेनुसार शंखचूड नावाच्या राक्षसाशी संबंधित कारणामुळे शिवपूजेत शंख वाजवणे किंवा शंखातून जल अर्पण करणे टाळले जाते.
5. केतकी, कण्हेर आणि काही लाल फुले
पुराणकथेनुसार ब्रह्मदेवाच्या खोट्या साक्षीमुळे केतकी फुलांना शाप मिळाला, असे मानले जाते. त्यामुळे शिवलिंगावर केतकी, कण्हेर, कमळ किंवा काही लाल फुले अर्पण करू नयेत.
शिवपूजेसाठी काय अर्पण करावे?
- अखंड तीन पानांचे बेलपत्र
- धतुरा
- भांग
- शमीची पाने
- चंदन आणि फळे
बेलपत्र अर्पण करताना ते फाटलेले किंवा खराब नसावे, याची विशेष काळजी घ्यावी.
तांदूळ अर्पण करणे टाळावे?
काही धार्मिक मान्यतानुसार महाशिवरात्रीला शिवलिंगावर तांदूळ अर्पण करणे टाळावे. तथापि, विविध प्रदेशांनुसार पूजेच्या पद्धतींमध्ये बदल आढळतात.
महाशिवरात्र हा केवळ उपवासाचा दिवस नसून आत्मशुद्धी, संयम आणि श्रद्धेचा उत्सव आहे. पूजेदरम्यान नियमांचे पालन केल्यास सकारात्मक ऊर्जा निर्माण होते आणि भगवान शिवाचे विशेष आशीर्वाद लाभतात, अशी भक्तांची श्रद्धा आहे.
(टीप: पूजेचे नियम आणि श्रद्धा प्रदेशानुसार बदलू शकतात. स्थानिक परंपरा आणि कुटुंबातील धार्मिक पद्धतीनुसार पूजन करावे.)
