(नवी दिल्ली )
आर्थिक वर्ष 2026-27 मध्ये पान मसाल्यावर लावण्यात आलेल्या आरोग्य आणि राष्ट्रीय सुरक्षा उपकरातून केंद्र सरकारला सुमारे 14,000 कोटी रुपयांचे उत्पन्न मिळण्याची अपेक्षा आहे. 1 फेब्रुवारीपासून पान मसाल्यावर हा नवीन उपकर लागू करण्यात आला असून, तो सध्याच्या 40 टक्के जीएसटी व्यतिरिक्त आकारला जात आहे.
सरकारच्या निर्णयानुसार, पान मसाला उत्पादन युनिटच्या उत्पादन क्षमतेच्या आधारे या उपकराची गणना केली जाणार आहे. परिणामी, जीएसटीसह पान मसाल्यावरचा एकूण करभार तब्बल 88 टक्क्यांपर्यंत पोहोचणार आहे. अर्थसंकल्पीय कागदपत्रांनुसार, चालू आर्थिक वर्षातील उर्वरित दोन महिने म्हणजे फेब्रुवारी आणि मार्चमध्ये सरकारला या उपकरातून 2,330 कोटी रुपये मिळण्याची शक्यता आहे.
दरम्यान, केंद्रीय अर्थसंकल्प 2026-27 मध्ये सिगारेट आणि इतर तंबाखूजन्य उत्पादनांवरील उत्पादन शुल्क आणि कररचनेत वाढ करण्यात आल्याचे स्वागत करण्यात येत आहे. जयपूर येथील सवाई मानसिंग रुग्णालयातील कान, नाक व घसा विभागाचे प्रमुख डॉ. पवन सिंघल यांनी या निर्णयाचे संसदेत कौतुक केले आहे.
तंबाखूवरील जुना उपकर हटवून नवी व्यवस्था
सरकारने गेल्या महिन्यांत लोकसभेत तंबाखू आणि तंबाखू उत्पादनांवर उत्पादन शुल्क आकारण्यासाठी दोन विधेयके आणि पान मसाल्यावर नवीन उपकर लागू करण्यासाठी दोन स्वतंत्र विधेयके सादर केली होती. ही नवी व्यवस्था ‘पाप वस्तूं’वर लावल्या जाणाऱ्या जीएसटी भरपाई उपकराची जागा घेणार आहे.
केंद्रीय उत्पादन शुल्क (सुधारणा) विधेयक, 2025 अंतर्गत आता सिगारेट, चघळणारा तंबाखू, सिगार, हुक्का, जर्दा आणि सुगंधित तंबाखू यांसारख्या उत्पादनांवरील जुना भरपाई उपकर हटवून नवीन कररचना लागू करण्यात आली आहे.
सरकारचा निर्णय योग्यच: डॉ. पवन सिंघल
डॉ. सिंघल यांनी अर्थसंकल्पावर प्रतिक्रिया देताना पंतप्रधान नरेंद्र मोदी आणि राजस्थानचे मुख्यमंत्री भजनलाल शर्मा यांचे आभार मानले. तंबाखूजन्य उत्पादनांवरील कर वाढवल्यामुळे त्यांचा वापर कमी होईल आणि दीर्घकालीन आरोग्य परिणाम सुधारतील, असा विश्वास त्यांनी व्यक्त केला. या निर्णयामुळे तंबाखूमुळे होणाऱ्या आजारांमध्ये आणि मृत्यूंच्या संख्येत घट होईल, असेही त्यांनी सांगितले.
तंबाखूमुळे लाखो मृत्यू
डॉ. सिंघल यांच्या माहितीनुसार, सिगारेट आणि तंबाखूजन्य पदार्थांच्या सेवनामुळे देशात दरवर्षी 13.5 लाखांहून अधिक लोकांचा मृत्यू होतो, तर राजस्थानमध्ये ही संख्या 77 हजारांपेक्षा जास्त आहे. ग्लोबल अडल्ट टोबॅको सर्व्हेनुसार, जगभरात दरवर्षी सुमारे 80 लाख लोक तंबाखूजन्य आजारांमुळे मृत्युमुखी पडतात. चिंतेची बाब म्हणजे, राज्यात दररोज 300 हून अधिक मुले आणि देशभरात सुमारे 5,500 मुले तंबाखूजन्य पदार्थांचे सेवन सुरू करतात.
आरोग्याच्या दृष्टीने गंभीर परिणाम करणाऱ्या पान मसाला आणि तंबाखू उत्पादनांवर कर वाढवण्याचा सरकारचा निर्णय सार्वजनिक आरोग्यासाठी महत्त्वाचा टप्पा मानला जात आहे.
