(रत्नागिरी / प्रतिनिधी)
दसरा सरताच दिवाळीच्या तयारीला वेग आला असताना महागाईने सर्वसामान्यांच्या स्वयंपाकघरात शिरकाव केला आहे. गेल्या दीड महिन्यात डाळींच्या दरात ३० ते ४० टक्क्यांपर्यंत वाढ झाल्याने रोजच्या जेवणापासून दिवाळीच्या फराळापर्यंत सर्वच गणिते बिघडली आहेत. तूरडाळीने किलोमागे १५० रुपयांचा टप्पा गाठल्याने वरणात पाणी वाढवण्याची वेळ आली आहे; तर बेसन, खाद्यतेल आणि इतर किराणा साहित्याच्या वाढत्या किमतींमुळे दिवाळीचा फराळही आता खिशाला चांगलाच चटका देणार आहे.
दिवाळी म्हणजे घराघरांत चकली, करंजी, लाडू, शंकरपाळे आणि चिवड्याची लगबग. मात्र, यंदा या आनंदोत्सवावर महागाईचे सावट दाटले आहे. फराळासाठी लागणारे बेसन, डाळी आणि खाद्यतेल महागल्याने पदार्थांचे प्रमाण कमी करायचे की खर्च वाढवायचा, असा प्रश्न गृहिणींसमोर उभा राहिला आहे. सण साजरा करण्याची इच्छा कायम असली, तरी वाढत्या खर्चामुळे खरेदी करताना हात आखडता घ्यावा लागत आहे. डाळींच्या दरवाढीचा सर्वाधिक फटका तूरडाळीला बसत असल्याचे चित्र आहे. काही काळापूर्वी सुमारे १०० रुपये किलो दराने मिळणारी तूरडाळ आता १५० रुपये किलो दराने विकली जात आहे. म्हणजेच किलोमागे तब्बल ५० रुपयांची वाढ झाल्याने रोजच्या जेवणातील महत्त्वाचा घटकही महाग झाला आहे. डाळी हा केवळ एक पदार्थ नसून अनेक कुटुंबांच्या दैनंदिन आहाराचा आधार आहे. त्यामुळे या दरवाढीचा परिणाम थेट घरखर्चावर होत आहे.
एकीकडे भाजीपाल्याचे वाढलेले दर, तर दुसरीकडे डाळींची महागाई, अशा दुहेरी कात्रीत सर्वसामान्य कुटुंबे सापडली आहेत. बाजारात भाजीपाला खरेदी करतानाच खर्चाचा अंदाज चुकत असताना आता डाळींसाठीही अधिक पैसे मोजावे लागत आहेत. परिणामी, जेवणातील पदार्थांचे प्रमाण कमी करणे किंवा पर्यायी पदार्थांचा आधार घेणे, असे मार्ग अनेकांना शोधावे लागत आहेत. भाजीपाला परवडेना आणि डाळींचे वरणही पातळ, अशी सर्वसामान्यांच्या स्वयंपाकघरातील स्थिती बनली आहे.
यंदा कमी पावसामुळे खरीप हंगामातील पिकांच्या उत्पादनावर परिणाम झाल्याचे सांगितले जात आहे. कडधान्यांचे उत्पादन, बाजारातील आवक आणि मागणीतील चढ-उतार यांचा डाळींच्या किमतीवर परिणाम होऊ शकतो. उपलब्धतेच्या तुलनेत मागणी वाढल्यास दरांवर दबाव निर्माण होतो. मात्र, सध्याच्या दरवाढीत उत्पादनातील घट, साठा आणि घाऊक बाजारातील किमती यांचा नेमका किती वाटा आहे, हे संबंधित बाजारमाहितीवरून स्पष्ट होऊ शकते. गेल्या दहा महिन्यांत किराणा साहित्याच्या किमतीत सुमारे २५ टक्क्यांनी वाढ झाल्याचा दावा केला जात आहे. डाळी, खाद्यतेल, बेसन आणि इतर जीवनावश्यक वस्तूंचे दर वाढल्याने घरखर्चाचे गणित दिवसेंदिवस कठीण होत आहे. उत्पन्नात त्या प्रमाणात वाढ नसताना खर्चाचा आकडा मात्र फुगत असल्याने महिन्याचे बजेट सांभाळताना गृहिणींना तारेवरची कसरत करावी लागत आहे.
दिवाळीपर्यंत दर आणखी वाढणार?
दिवाळीच्या पार्श्वभूमीवर मिठाई, फरसाण आणि घरगुती फराळासाठी लागणाऱ्या साहित्याची मागणी वाढते. त्यामुळे सण जवळ येत असताना दर आणखी वाढणार की बाजारातील आवक वाढल्याने काही प्रमाणात दिलासा मिळणार, याकडे ग्राहकांचे लक्ष लागले आहे. डाळींचे नवीन पीक बाजारात येण्याची वेळ, उपलब्ध साठा, घाऊक बाजारातील दर आणि मागणी यांवर पुढील किमती अवलंबून राहतील. सणासुदीच्या काळात आनंदावर विरजण पडू नये, अशी प्रत्येकाची अपेक्षा असते. मात्र, जीवनावश्यक वस्तूंचे दर वाढत राहिले, तर सणाचा खर्च भागवण्यासाठी इतर गरजांवर काटकसर करण्याची वेळ सर्वसामान्यांवर येते. यंदा दिवाळीच्या फराळात गोडवा असला, तरी वाढत्या महागाईमुळे त्याची किंमत मात्र कडू अनुभव देणारी ठरण्याची शक्यता आहे.
